مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٠٣
نامهای مختلف گفته شده است- در سرشت انسان هست، میان علمای اسلامی اعمّ از شیعه و سنّی هیچ اختلافی نیست. حال مقداری از آن را فقط اشاره میکنم.
یکی از آنها همان آیه معروف فطرت است که در سوره مبارکه روم است:«فَاقِمْ وَجْهَک لِلدّینِ حَنیفاً» چهره خودت را به سوی دین کن به شکل پایدار؛ [دین را] بپادار، یعنی پایدارش نگهدار، توجّه خودت را به آن سو کن حنیفا در حالی که حنیف هستی، در حالی که حقگرا و حقیقتگرا هستی [١].«فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتی فَطَرَ النّاسَ عَلَیها» بر تو باد این فطرت الهی (یعنی همین دین که فطرت الهی است)، این خلقت الهی [٢]، این دین، این چگونگی خاص در آفرینش انسان که خدای متعال همه انسانها را بر این چگونگی آفریده است «لا تَبْدیلَ لِخَلْقِ اللَّهِ» تغییر پذیر نیست، جزء سرشت انسان است؛ تا انسان در عالم هست و تا انسان انسان است، انسانی که متولّد بشود باز با این سرشت متولّد میشود؛ یعنی سرشت را نمیشود در انسانها عوض کرد و تغییر داد و تبدیل به چیز دیگر کرد «ذلِک الدّینُ الْقَیمُ» [٣] آن است دین راست و فوق العاده راست و مستقیم.
این آیه در کمال صراحت، دین را «فطرة اللَّه» برای همه مردم میشناسد. اگر لازم باشد بعد بیشتر بحث میکنیم.
همچنین در سوره مبارکه یس این طور میفرماید:
«الَمْ اعْهَدْ الَیکمْ یا بَنی ادَمَ انْ لا تَعْبُدُوا الشَّیطانَ انَّهُ لَکمْ عَدُوٌّ مُبینٌ، وَ انِ اعْبُدونی هذا صِراطٌ مُسْتَقیمٌ وَ لَقَدْ اضَلَّ مِنْکمْ جِبِلًّا کثیراً افَلَمْ تَکونوا تَعْقِلونَ.» [٤]
سخن از یک عهد و پیمان است: ای بنی آدم، ای فرزندان آدم! (صحبت یک نفر و دو نفر، و یک امّت و دو امّت نیست) آیا من با شما پیمان نبستم؟ میگوید من و شما قبلًا با یکدیگر قرارداد و پیمان بستیم که شیطان را پرستش نکنید. اینجا پرستش شیطان، شیطانپرستی به آن معنا نیست که برویم در یک محراب، مجسّمه شیطان را بسازیم، بلکه همان تبعیت از شیطان است.«وَ انِ اعْبُدونی» ما با همدیگر پیمان بستیم که شیطان
[١]. گفتیم شاید نزدیکترین ترجمه به معنای «حنیف» همان «حقگرا» است.[٢]. گفتیم فطرت یعنی نوع خاص از خلقت.[٣]. روم/ ٣٠.[٤]. یس/ ٦٠- ٦٢.