«در ثبوت و تحقّق صراط ولایت که در وی انسان مراتب کمال باطنی خود را طی کرده و در موقف قرب الهی جایگزین میشود، تردیدی نیست؛ زیرا ظواهر دینی بدون یک واقعیت باطنی تصوّر ندارد و دستگاه آفرینش که برای انسان ظواهر دینی (مقرّرات عملی و اخلاقی و اجتماعی) را تهیه نموده و وی را به سوی او دعوت کرده است، ضرورتاً این واقعیت باطنی را که نسبت به ظواهر دینی به منزله روح است آماده خواهد ساخت و دلیلی که دلالت بر ثبوت و دوام نبوّت (شرایع و احکام) در عالم انسانی کرده و سازمان مقرّرات دینی را به پا نگه میدارد، دلالت بر ثبوت و دوام و فعلیت سازمان ولایت میکند. و چگونه متصوّر است که مرتبهای از مراتب توحید و یا حکمی از احکام دین، امر (فرمان) زندهای بالفعل داشته باشد در حالی که واقعیت باطنی که در بردارد در وجود نباشد و یا رابطه عالم انسانی با آن مرتبه مقطوع بوده باشد. کسی که حامل درجات قرب و امیر قافله اهل ولایت بوده و رابطه انسانیت را با این واقعیت حفظ میکند در لسان قرآن [١] «امام» نامیده میشود. امام یعنی کسی که از جانب حقّ سبحانه برای پیشروی صراط ولایت اختیار شده و زمام هدایت معنوی را در دست گرفته. ولایت که به قلوب بندگان میتابد، اشعّه و خطوط نوری هستند از کانون نوری که پیش اوست، و موهبتهای متفرّقه، جویهایی هستند متّصل به دریای بیکرانی که نزد وی میباشد.» [٢]

در اصول کافی (باب «إنّ الائمّة نور اللَّه») از ابو خالد کابلی روایت میکند که گفت از امام باقر (علیه السّلام) از این آیه سؤال کردم:

فَامِنوا بِاللَّهِ وَ رَسولِهِ وَ النّورِ الَّذی انْزَلْنا [٣].

به خدا و فرستادهاش و نوری که فرود آوردهایم ایمان آورید.

امام ضمن توضیح معنای این آیه فرمود:

و اللَّه یا ابا خالد لنور الامام فی قلوب المؤمنین انور من الشّمس المضیئة بالنّهار.

[١]. رجوع شود به تفسیر المیزان آیه «وَ اذِ ابْتَلی ابْراهیمَ رَبُّهُ بِکلِماتٍ فَاتَّمهُنَّ قالَ انِّی جاعِلُک لِلنّاسِ اماماً» (بقره/ ١٢٤) که به زیباترین وجهی این مطلب بیان شده است.[٢]. نشریه سالانه مکتب تشیع، شماره ٢.[٣]. تغابن/ ٨.