گفت: یا امیر المؤمنین! خودت هم که همین طوری. من به تو اقتدا کردم. لباس تو که از من ژندهتر است، غذای تو از من بدتر است. امیر المؤمنین به او فرمود: اشتباه کردی.

آنچه تو در من میبینی رهبانیت و تحریم حلال خدا نیست. من رهبرم، من امامم، من زعیم جامعهام. رهبران و زعما تکلیف جداگانه دارند. فرمود: «إنّ اللّه فرض علی ائمّة المسلمین أن یقدّروا انفسهم بضعفة النّاس کی لا یتبیغ بالفقیر فقره.» [١] خداوند برای کسی که میخواهد مردم را رهبری کند وظیفه خاصّی قرار داده است. تو از افراد عادی هستی.

من باید به تمام افراد ملّت خود و رعایای خودم نگاه کنم و ببینم پایینترین طبقات کدام است؟ آنکه دستش از همه کوتاهتر است کدام است؟ البتّه من هم مایلم که سطح زندگی آنها بالا برود؛ امّا تا وقتی در مملکت من افرادی هستند که توانایی ندارند و نمیتوانند لباس بهتری از آنچه من اکنون به تن دارم بپوشند، تا وقتی که در مملکت من ژندهپوش و نان جو خور بالاضطرار هست، من به حکم آنکه رهبرم و میخواهم مردم را هدایت و رهبری کنم باید با آنها همدل و همدرد باشم، باید خود را با فقیرترین مردم اجتماع تطبیق دهم. اگر غیر از این باشد آن فقیر حق دارد به هیجان بیاید، اعتراض کند و فریادش به آسمان بلند شود، زیرا خیال میکند دروغ میگویم که در فکر او هستم ولی حالا باور میکند که راست میگویم. اصول رهبری ایجاب میکند که من اینچنین زندگی کنم.

این مطلب که رهبر در پست رهبری وظیفه خاص دارد ضمناً یک معمّا را حل میکند. آن مسأله معمّا مانند این است که میبینیم سیره ائمّه اطهار (علیهم السلام) از نظر سخت گرفتن بر خود و از نظر به اصطلاح زاهدانه زندگی کردن فی المثل متفاوت است، امام جعفر صادق (علیه السّلام) یک جور لباس میپوشید، امیر المؤمنین طور دیگر. این خود یک معمّاست که چرا رهبران اختلاف روش دارند؟

حلّ معمّا به این است که بدانیم که موقعیت اجتماعی شان متفاوت بود، بعلاوه موقعیت زمانیشان نیز فرق داشت. امام جعفر صادق فرمود: اگر امروز میبینید من لباس عالی میپوشم و پیغمبر و علی نمیپوشیدند، زمان آنها با زمان من فرق داشت، سطح زندگی مردم امروز با مردم آن زمان هم فرق میکند.

[١]. نهج البلاغه، خطبه ٢٠٧.