مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨٩ - درس ششم اشاعره

«اشعری» لازمه نظر عمومیت اراده است).

ه. حسن و قبح افعال ذاتی نیست، بلکه شرعی است. همچنین عدل، شرعی است نه عقلی (بر خلاف نظر معتزله).

و. رعایت لطف و اصلح، بر خدا واجب نیست (بر خلاف نظر معتزله).

ز. قدرت انسان بر فعل، توأم با فعل است نه مقدّم بر آن (بر خلاف نظر فلاسفه و معتزله).

ح. تنزیه مطلق، یعنی هیچگونه شباهت و مماثلت میان خدا و ما سوا وجود ندارد (بر خلاف نظر معتزله).

ط. انسان آفریننده عمل خود نیست، اکتساب کننده آن است (توجیه نظر اهل السنّة در باب خلق اعمال).

ی. خداوند در قیامت با چشم دیده میشود (بر خلاف نظر فلاسفه و معتزله).

یا. فاسق، مؤمن است (بر خلاف نظر خوارج که مدّعی کفر فاسق بودند و بر خلاف نظر معتزله که به منزلة بین المنزلتین قائل بودند).

یب. مغفرت خداوند بندهای را، بدون توبه هیچ اشکالی ندارد همچنانکه معذّب ساختن مؤمن بلا اشکال است (بر خلاف نظر معتزله).

یج. شفاعت بلا اشکال است (بر خلاف نظر معتزله).

ید. کذب و تخلّف وعده بر خدا جایز نیست.

یه. عالم، حادث زمانی است (بر خلاف نظر فلاسفه).

یو. کلام خدا قدیم است اما کلام نفسی نه کلام لفظی (توجیه نظر اهل السنّة).

یز. افعال خدا برای غایت و غرضی نیست (بر خلاف نظر فلاسفه و معتزله).

یح. تکلیف ما لا یطاق بلا مانع است (بر خلاف نظر فلاسفه و معتزله).

ابو الحسن اشعری از افراد کثیر التألیف است. گفتهاند متجاوز از دویست کتاب تألیف کرده است. در حدود صد کتاب از او در تذکرهها نام برده شده است ولی ظاهراً اکثر آن کتابها از میان رفته است. معروفترین کتاب او کتاب مقالات الاسلامیین است که چاپ شده و تا حدّ زیادی مشوّش و نا منظّم است. کتاب دیگری نیز از او چاپ شده است به نام اللّمع و شاید کتابهای دیگر هم از او چاپ شده باشد.

ابو الحسن اشعری از افرادی است که افکارش تأثیر زیادی در جهان اسلام گذاشت و این مایه تأسّف است. البتّه بعدها مناقشات زیادی بر سخنان او از طرف