سهیل بن عمرو نماینده قریش اعتراض کرد و گفت این شعار شماست و ما با آن آشنایی نداریم؛ بنویسید «بسمک اللّهمّ». رسول اکرم موافقت کرد و به علی فرمود این طور بنویس. بعد فرمود بنویس این قراردادی است که میان محمّد رسول اللّه و قریش منعقد میگردد. نماینده قریش اعتراض کرد و گفت ما تو را رسول اللّه نمیدانیم، فقط پیروان تو، تو را رسول اللّه میدانند؛ ما اگر تو را رسول اللّه میدانستیم با تو نمیجنگیدیم و مانع ورود تو به مکه هم نمیشدیم؛ اسم خود و اسم پدرت را بنویس. رسول اکرم فرمود شما مرا چه رسول اللّه بدانید و چه ندانید من رسول اللّهام.

سپس به علی فرمان داد که بنویس: «این پیمانی است که میان محمّد بن عبد اللّه و مردم قریش منعقد میشود».

اینجا بود که مسلمانان سخت برآشفتند؛ و هم از این به بعد است که نقلهای تاریخی در بعضی خصوصیات با هم اختلاف دارد.

از سیره ابن هشام و صحیح بخاری «باب الشّروط فی الجهاد و المصالحة مع اهل الحرب» [١]. بر میآید که این اعتراض قبل از نوشتن کلمه «رسول اللّه» صورت گرفت و همان وقت رسول اکرم موافقت فرمود که به جای «محمّد رسول اللّه»، «محمّد بن عبد اللّه» نوشته شود. ولی از بیشتر نقلها بر میآید که این اعتراض وقتی صورت گرفت که علی (علیه السّلام) این کلمه را نوشته بود و پیغمبر از علی (علیه السّلام) خواست که این کلمه را محو کند و علی از اینکه با دست خود آن کلمه مبارک را محو کند معذرت خواست.

در اینجا باز نقلها مختلف میشود: روایات شیعه اتّفاق دارند که پس از امتناع علی (علیه السّلام) از اینکه به دست خود این کلمه مبارک را محو کند، پیغمبر خود محو کرد و سپس علی (علیه السّلام) نوشت «محمّد بن عبد اللّه». در بعضی از این روایات و همچنین در بعضی روایات اهل سنّت تصریح دارد که پیغمبر از علی (علیه السّلام) خواست که کلمه را نشان دهد و گفت دست مرا روی کلمه بگذار تا خودم محو کنم.

علی (علیه السّلام) چنین کرد. پیغمبر خودش با دست خود کلمه «رسول اللّه» را محو کرد و آنگاه علی (علیه السّلام) به جای آن نوشت «بن عبد اللّه». پس نویسنده علی (علیه السّلام) بوده نه پیغمبر، بلکه طبق این نقلها که هم از طریق شیعه است و هم از

[١]. ج ٣/ ص ٢٤٢.