مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٨٩ - سرمایه داری و سوسیالیسم از دیدگاه اسلام

یازدهم: نظریه «ارزش هر چیز مساوی کاری است که صرف تولید آن چیز شده است» نقش فعال طبیعت را که قادر است دهها و بلکه صدها برابر کاری که صرف آن میشود تولید کند و به تعبیر قرآن شریف: کمَثَلِ حَبَّةٍ انْبَتَتْ سَبْعَ سَنابِلَ فی کلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةَ حَبَّةٍ [١] مورد غفلت قرار داده است. حداکثر این است که نظریه «ارزش کار» در مورد طبیعت مرده و مصنوعات جمادی مثل خانه و کارخانه و کفش و کلاه و غیره صادق باشد؛ در مورد طبیعت زنده صادق نیست. طبیعت زنده- همان طوری که فیزیوکراتها گفتهاند- بیش از مقداری که صرف آن میشود نتیجه و بار میدهد [٢] خصوصاً شاهکارهای طبیعت. آیا میتوان گفت لزوماً ارزش گوشتی که در بدن یک کرّه اسب و یا اسب قیمتی هست معادل است با کاه و جو و علفی که حیوان خورده است؟ این درست مثل این است که بگوییم ارزش یک اندام زیبا و یک چشم و ابرو و چهره دلربا معادل است با خرجی که صرف تولید آن شده است، در صورتی که بشر حاضر است میلیونها ریال صرف آن کند و اگر مانند خواجه حافظ بیپول باشد بگوید: