مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩٦ - توصیه و تأکید اسلام

سعه نظریات اصلاحی مسلمین در گذشته

نکته دیگر اینکه مطالعه تاریخ حسبه و احتساب معلوم میکند که در سابق شعاع دید مسلمین امتداد بیشتری داشته و امر به معروف و نهی از منکر را محدود نکرده بودند به چهارتا مسئله عبادات، بلکه این اصل را عملًا ضامن همه اصلاحات اخلاقی و اجتماعی خود میدانستهاند.

توصیه و تأکید اسلام

انسان وقتی که رجوع میکند به توصیهها و بیانهایی که در آثار مقدس دینی راجع به امر به معروف و نهی از منکر رسیده و آنهمه فواید و آثاری که برای این اصل مقدس ذکر شده، مثلًا میبیند در قرآن کریم میفرماید:

وَالْمُؤْمِنونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ اوْلِیاءُ بَعْضٍ یأْمُرونَ بِالْمَعْروفِ وَ ینْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکرِ وَ یقیمونَ الصَّلوةَ وَ یؤْتونَ الزَّکوةَ وَ یطیعونَ اللَّهَ وَ رَسولَهُ اولئِک سَیرْحَمُهُمُ اللَّهُ انَّ اللَّهَ عَزیزٌ حَکیمٌ [١].

مردان مؤمن و زنان مؤمنه دوستان یکدیگرند و بین آنها رابطه و صله مودّت و عواطف محبت آمیز حکمفرماست، امر به معروف و نهی از منکر میکنند، نماز را بپا میدارند، زکات را ادا مینمایند، خدا و پیغمبر را اطاعت میکنند. اینها هستند که البته رحمت الهی شامل حالشان میشود. خداوند غالب و حکیم است.

در این آیه کریمه قسمتهایی بهطور علت و معلول و سبب و مسبّب مترتب بر یکدیگر ذکر شده است: لازمه ایمان حقیقی و واقعی- نه ایمان تقلیدی و تلقینی- رابطه وِداد و علاقه به سرنوشت یکدیگر است. و لازمه این محبت و علاقه امر به معروف و نهی از منکر است. لازمه امر به معروف و نهی از منکر قیام بندگان است به وظیفه عبادت و خضوع نسبت به پروردگار یعنی نماز، و قیام به وظیفه کمک و دستگیری از فقرا یعنی زکات، و بالاخره لازمه امر به معروف و نهی از منکر اطاعت