مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤٣ - بهره و سهم ما

جریان برخلاف عادت مألوف میسر نیست. بنابراین شجاعت عقلی و ادبی ضرورت مییابد و شیخ با شجاعتی که مخصوص شخصیتهای برجستهای از طراز خود اوست با نوشتن کتاب مبسوط چنین گامی را برمیدارد و فقه و اجتهاد شیعه را وارد مرحله جدیدی میکند.

شیخ با این عمل خود اولًا ثابت کرد که از ضمیری آگاه برخوردار است و نیاز عصر خویش را درک میکند.

ثانیاً ثابت کرد که از موهبت شجاعت عقلی و ادبی بهرهمند است. او از کسانی نیست که فقط نیاز را احساس کند ولی جرئت اقدام را نداشته باشد. باجرئت و جسارتی کم نظیر این گام خطیر را برمیدارد.

ثالثاً ثابت کرد که اجتهاد و تفریع و طرح مسائل جدید و جوابگویی به آنها مشروط به این نیست که فقه اسلامی را کوتاه و نارسا فرض کنیم و دست به دامن قیاس و رأی بشویم. ثابت کرد که کلیات و اصول اسلامی، نوعی است که کاملًا ممکن و مقدور است در چهارچوب همان کلیات فروع تازه رسیده را جوابگویی کرد. هنر شیخ در این است که نه مانند جامدان و متقشران از پاسخگویی به نیازهای عصر خود شانه خالی کرد و نه مانند متهوّران و بیپروایان رأی و گمان شخصی را جانشین تشریع اسلامی کرد؛ و این است انتظار اسلام از علمای واقعی امت.

بهره و سهم ما

قرن ما یعنی قرن چهارده هجری از نظر فقه و مقررات اسلامی قرن یک فاجعه است، یک فاجعه کم نظیر. در این قرن ما شاهد قربانی شدن مقررات اسلامی در مقابل مقررات اروپایی میباشیم. سنگرها را پی درپی از دست فقه اسلامی میگیرند. در مسائل قضائی، در مسائل مدنی، در مسائل خانوادگی، در مسائل جزائی و در سایر مسائل تدریجاً مقررات ناقص اروپایی جانشین مقررات اسلامی میگردد. امروز عملًا جز مقررات عبادی در انحصار اسلام نمانده است، سایر مقررات یا انحصاراً غیر اسلامی است و یا مخلوطی است از مقررات اسلامی و غیر اسلامی، چرا؟.

اگر از مقلدان و فرنگی مآبان بپرسیم جواب آمادهای پیش خود دارند، میگویند:

قرن بیستم است و مقررات قدیم مناسب با این قرن نیست، مقررات