مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٥٢ - مروری دیگر بر کار شخصی و کار اجتماعاً لازم - آیا زمان کار مقیاس سنجش کار است؟

نادرست است زیرا زمانی که صرف کارآموزی میشود، در مورد اشخاص متفاوت است؛ استعدادهای مختلف و نبوغها و ابتکارها در نظر گرفته نشده است.

[مروری دیگر بر کار شخصی و کار اجتماعاً لازم - آیا زمان کار مقیاس سنجش کار است؟

]. در اصول علم اقتصاد نوشین، صفحه ٢٥ میگوید:.

... واحد اندازه کار زمان است.

اگر زمان را به تنهایی مقیاس سنجش مصرف انرژی قرار دهیم دو اشکال پیش میآید:

اشکال اول اینکه زمان به تنهایی قادر نیست مقیاس سنجش دو حرکت واقع شود مگر آنکه میزان سرعت آن حرکتها نیز مشخص شود. زمان به علاوه سرعت، مشخص مقدار حرکت است. بعلاوه بحث ما در باب کار، در تعیین مقدار حرکت از لحاظ طی مسافت نیست، بحث در تعیین مقدار صرف انرژی است. دو حرکت ممکن است از لحاظ زمان و سرعت مساوی باشند و از لحاظ مقدار صرف انرژی نامساوی. مثلًا اگر دو نفر دست خود را به موازات یکدیگر حرکت دهند و در دست یکی یک خودنویس و در دست دیگری یک میله ده کیلویی باشد، مقدار صرف انرژی مساوی نخواهد بود. پس زمان و سرعت برای تعیین مقدار حرکتهای ساده- یعنی حرکت از لحاظ طی مسافت نه از لحاظ صرف انرژی- کافی است ولی از لحاظ تعیین مقدار صرف انرژی کافی نیست.

ثانیاً اگر دو کارگر را در نظر بگیریم که یکی به واسطه عدم مهارت انرژی بیشتر- خواه در زمان بیشتر و یا در زمانهای مساوی ولی با صرف انرژی بیشتر، چنانکه قبلًا امکان آن را یادآوری کردیم- صرف کند و یکی کمتر ولی محصول کار آنها از لحاظ ارزش استعمال مساوی باشد، مثلًا بالاخره هرکدام یک جفت جوراب بافته باشند، لازم میآید که ارزش کار آن کس که انرژی بیشتر صرف کرده بیشتر باشد و حال آنکه بالضروره چنین نیست.

از مطالعه کتاب [مذکور] صفحه ٢٥ برمیآید که متوجه یکی از دو شقّ اشکال