مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠٢ - راه اخلاص و عمل
منکرات اجتناب کند تا مردم خود به خود به او تأسّی جویند.
و اما باللسان فهو ان یدعو الناس الی المعروف و یعدهم علی فعله المدح و الثواب، و یزجرهم و یحذرهم فی الاخلال به من العقاب.
اما به وسیله زبان به این نحو است که مردم را دعوت کند و نوید بدهد که در دنیا مورد ستایش و در آخرت مشمول پاداش الهی واقع میشوند و آنها را از کیفرهای بد بترساند.
بعد میفرماید:
و قد یکون الامر بالمعروف بالید بان یحمل الناس علی ذلک بالتأدیب و الردع و قتل النفوس و الاضرار بها من الجراحات الّا ان هذا الضرب لایجب فعله الّا باذن سلطان الوقت المنصوب للرئاسة [١] یک قسم از امر به معروف یدی و عملی این است که طرف را تأدیب کند و گاه منجر به قتل نفس و جراحت میشود، ولی اگر مستلزم زدن و قتل نفس باشد بدون دستور حکومت شرعی جایز نیست.
صاحب جواهرالکلام بعد از نقل این عبارتها یا قسمتی از این عبارتها از شیخ طوسی، اینطور به گفته خود ادامه میدهد:
نعم، من اعظم افراد الامر بالمعروف و النهی عن المنکر و اعلاها و اتقنها و اشدها تأثیراً خصوصاً بالنسبة الی رؤساء الدین هو ان یلبس رداء المعروف واجبه و مندوبه و ینزع رداء المنکر محرمه و مکروهه، و یستکمل نفسه بالاخلاق الکریمة، و ینزهها عن الاخلاق الذمیمة.
آری، از بزرگترین امر به معروف و نهی از منکرها و بالاترین آنها و پایه دارترین آنها و مؤثرترین آنها خصوصاً نسبت به زعمای دینی (که مردم به آنها و عمل آنها مینگرند) این است که عملًا جامه کار نیک بپوشد و در
[١] نهایة، ص ٢٩٩ و ٣٠٠ [و به جای «الاضرار بها» «و ضرب» آورده است.]