مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٢٤ - ثروت یا مال

ثروت یا مال

ثروت یا مال عبارت است از هر چیزی که یکی از حوائج طبیعی یا اعتباری، ضروری یا تجملی بشر را برآورد. (ولی به عقیده بعضی مال یا ثروت عبارت است از چیزی که بشر آن را با کار به وجود آورده است.).

همانطور که در فقه گفته شده است لازمه ثروت بودن و مالیت، مملوکیت نیست، زیرا ممکن است مالی تصاحب نشده باشد یا آنکه از نوع اموالی باشد که منافعش به عموم تعلق داشته باشد، مانند اراضی مفتوحة عنوة، یا به طبقه خاصی تعلق داشته باشد، مانند اوقاف. از آن طرف ممکن است چیزی مملوک باشد ولی به علت کافی نبودن برای رفع احتیاج بشر به واسطه خردی، مال و ثروت شمرده نشود، مانند یک حبه گندم. بر حبه گندم آثار مملوکیت ممکن است بار شود؛ دیگران بدون رضایت صاحب آن حق اتلاف و تصرف در آن ندارند اما چون مالیت ندارد قابل خرید و فروش نیست و به اصطلاح دارای ارزش نیست و قابلیت مبادله ندارد، لهذا میتوان گفت ضمانآور نیز نیست، مصداق «مَنْ اتْلَفَ مالَ الْغَیرِ فَهُوَ ضامِنٌ» یا عَلَی الْیدِ ما اخَذَتْ حَتّی تُؤَدِّیهُ نیست.

عامل تولید کننده ثروت گاهی یک چیز و گاهی دو چیز و گاهی سه چیز میباشد؛ به این ترتیب:.

الف. ثروتهایی که فقط طبیعت در تولید و ایجاد آنها دخالت دارد؛ مانند میوههای جنگلی، گلهای صحرایی، گیاهان دارویی و علفهایی که به درد حیوانات