مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٩٤ - عبادات

کتب تراجِم میخوانیم که فلان شخص کتابی در «صلوة» و فلان شخص دیگر کتابی در «اجاره» و سومی کتابی در «نکاح» نوشته است. از این رو در دورههای بعد نیز که جوامع فقهی (یعنی کتب جامع همه دوره فقه) نوشته شد ابواب فقه هرکدام تحت عنوان «کتاب» یاد میشود. رسم بر این است که بجای اینکه بنویسند «باب الصلوة» یا «باب الحج» مینویسند «کتاب الصلوة» یا «کتاب الحج».

اکنون ما ابواب و رئوس مسائل فقهی را به ترتیب شرایع محقق حلّی و به نقل از آن کتاب ذکر میکنیم.

عبادات

محقق ده کتاب عبادات را به این ترتیب ذکر میکند:

١. کتاب الطهارة. طهارت بر دو قسم است: طهارت از خُبث یا آلودگیهای ظاهری و جسمی و عارضی، و طهارت از حَدَث یعنی آلودگی معنوی طبعی. طهارت از خبث عبارت است از تطهیر بدن یا لباس یا چیز دیگر از امور ده گانهای که اصطلاحاً «نجاسات» خوانده میشوند از قبیل: بول، غایط، خون، منی، میته و غیره؛ و طهارت از حدث عبارت است از وضو و غسل و تیمم که شرط عبادات از قبیل نماز و طواف است و با یک سلسله اعمال طبیعی مانند خواب، ادرار، جنابت و غیره باطل میشود و باید تجدید شود.

٢. کتاب الصلوة. در این کتاب درباره نمازهای واجب یعنی نمازهای یومیه، نماز عیدین، نماز میت، نماز آیات، نماز طواف و نمازهای نافله یعنی نمازهای مستحبی از قبیل نوافل یومیه و غیره، و درباره شرایط و ارکان و مقدمات و موانع و قواطع و خلل نماز، و همچنین درباره انواع نماز از قبیل نماز حاضر و نماز مسافر یا نماز فرادی و نماز جماعت و یا نماز اداء و نماز قضاء به تفصیل بحث میشود.

٣. کتاب الزکوة. زکات نوعی پرداخت مالی است شبیه به مالیات که به نُه چیز تعلق میگیرد: طلا، نقره، گندم، جو، خرما، مویز، گاو، گوسفند، شتر. در فقه درباره شرایط تعلق زکات به این امور نُه گانه و درباره مقدار زکات و درباره مصرف آن که به چه مصارفی باید برسد بحث میشود. در قرآن زکات غالباً همردیف نماز ذکر میشود. در قرآن از مسائل زکات فقط مصارف آن توضیح داده شده است آنجا که میفرماید: