مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٧٧ - ربا در قرآن و حدیث

عَلانِیةً فَلَهُمْ اجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَیهِمْ وَ لا هُمْ یحْزَنونَ..

این آیه از انفاق و نیکوکاری شروع میشود و از همین جا گفتیم استشمام میشود که نظر به همان وامهای به اصطلاح درماندگی است. بعد بلافاصله میفرماید:

الَّذینَ یأْکلونَ الرِّبوا لایقومونَ الّا کما یقومُ الَّذی یتَخَبَّطُهُ الشَّیطانُ مِنَ الْمَسِّ ذلِک بِانَّهُمْ قالوا انَّمَا الْبَیعُ مِثْلُ الرِّبوا وَ احَلَّ اللَّهُ الْبَیعَ وَ حَرَّمَ الرِّبوا..

آنها که ربا میخورند بر نمیخیزند مگر مانند کسی که شیطان او را مس کرده؛ یعنی مانند مجنون و جن زده و آدمی که عقل و هوش و فکرش را از دست داده. قرآن میخواهد بگوید رباخواری کأنّه تأثیری در فکر و هوش میکند، انسان را دیوانه میکند. این به موجب آن است که گفتند: انَّمَا الْبَیعُ مِثْلُ الرِّبوا. گفتند چه فرقی میکند که انسان خرید و فروش کند یا ربا بخورد وَ احَلَّ اللَّهُ الْبَیعَ وَ حَرَّمَ الرِّبوا ولی اینجور نیست، خدا بیع را حلال کرده و ربا را حرام.

فَمَنْ جاءَ هُ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّهِ فَانْتَهی فَلَهُ ما سَلَفَ وَ امْرُهُ الَی اللَّه. مقصود این است که اگر موعظهای درباره ربا بیاید و منتهی بشود یعنی از این ساعت دیگر توجه به دستور بکند، فَلَهُ ما سَلَفَ گذشتهها همه محو شده، گذشتهها گذشته. وَ امْرُهُ الی اللَّهِ یعنی در دنیا از او پس نگیرید. وَ مَنْ عادَ فَاولئِک اصْحابُ النّارِ هُمْ فیها خالِدونَ کسانی که بعد از نزول این آیه بخواهند ربا بگیرند مستحق آتشاند. یمْحَقُ اللَّهُ الرِّبوا وَ یرْبِی الصَّدَقاتِ خدا ربا را محو میکند (در واقع یعنی بیبرکتی را متوجهش میکند) و به عکس صدقات را نمو میدهد. وَ اللَّهُ لایحِبُّ کلَّ کفّارٍ اثیمٍ در اینجا رباخوار به کفّار و اثیم تعبیر شده.

انَّ الَّذینَ امَنوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ وَ اقامُوا الصَّلوةَ و اتَوُا الزَّکوةَ لَهُمْ اجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَیهِمْ وَ لا هُمْ یحْزَنونَ. یا ایهَا الَّذینَ امَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ ذَروا ما بَقِی مِنَ الرِّبوا انْ کنْتُمْ مُؤْمِنینَ.