مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٣٩ - ارزش

ارزش

یکی از مسائل مهم در اقتصاد، چه از جنبه نظری و فنی و چه از جنبه اخلاقی، مسئله «ارزش» است. ارزش چیست و عامل ارزش دهنده چه میباشد؟.

ارزش که شاید با «ارج» همریشه باشد- بلکه شاید «ارج» معرَّب «ارز» است- اسم مصدر است و به معنی حالت حاصل از ارج گذاشتن است. انسان به بعضی چیزها ارج میگذارد و به آنها اهمیت میدهد. آن چیزها همانها هستند که به حال او نافع و مفید باشند. ارزش اقتصادی عبارت است از ارجی که در یک ماده معاشی وجود دارد، و یا ارج معاشی و پولی که برای یک امر مادی یا معنوی نظیر تعلیم و یا یک امر هنری مثل خواندن اعتبار میشود. بحث ارزش در دو قسمت است:

یکی اینکه چگونه است که بعضی امور مادی این جهان برای انسان ارزش و مالیت دارد و ثروت شمرده میشود، مانند آب و نان و زمین و میوه و فرش و غیره، و بعضی دیگر ارزش و مالیت ندارند و ثروت شمرده نمیشوند، مانند نور و هوا و مانند زباله و خاکروبه؟.

دیگر اینکه تفاوت ارزش اموری که مالیت دارند از کجا پیدا میشود؟ به عبارت دیگر منشأ قیمتها و تفاوت آنها چیست؟ چرا دو چیز که هر دو با واحد وزن یا کیل یا متر خرید و فروش میشوند و برابرند یکی از دیگری گرانتر است؟.

اما قسمت اول: مالیت و ارزش پیدا کردن یک چیز تابع این است که اولًا به