مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٦٩ - دو نوع ربا

بحثی نیست.

مسئله دیگر خرید و فروش برات و سفته است. این مسئله قابل بحث میباشد که آیا خرید و فروش برات یا سفته اشکال دارد یا خیر؟ برات اگر نقدی باشد هیچ اشکالی ندارد. یعنی کسی پولی از دیگری طلبکار است و همین حالا میخواهد بگیرد. برات میکند که بانک برود از طرف بگیرد. این در واقع یک حواله است که مثلًا من هزارتومان از کسی طلبکار هستم، مأموریت میدهم به دیگری که آن را وصول کند. اگر آن شخص در مقابل این عمل کارمزدی هم بگیرد مسلّم اشکال ندارد. ولی کار دیگری هم معمول است که ظاهراً به آن هم برات یا حواله میگویند و آن این است که کسی در جایی پولی به بانک میدهد برای اینکه این پول را در جای دیگر خودش برود بگیرد. مثل کاری که در قدیم معمول بود: اشخاصی که به شهری مسافرت میرفتند، برای اینکه پول را همراه خود نبرند و از خطر محفوظ بماند آن را به تاجری که در آن شهر طرف داشت میدادند و حواله میگرفتند و در آن شهر با مختصری کمتر از طرف میگرفتند. مثلًا هزارتومان در اینجا میداد و نهصد و پنجاه تومان در مقصد از طرف میگرفت. حواله بانک هم همینطور است. آیا این اشکال دارد یا خیر؟.

این شکل از نظر فقها اشکال ندارد. زیرا اشکال تنها در موردی است که قرض دهنده زیادتر از قرض گیرنده بگیرد اما اگر قرض گیرنده چیزی اضافه بگیرد، اشکالی ندارد. در اینجا قرض دهنده اضافه نمیگیرد بلکه کسری میگیرد. ممکن است اکنون چنین چیزی وجود نداشته باشد، ولی کسی که با پولی معامله میکند شاید حاضر باشد مثلًا هزارتومان بگیرد و بعد از چند ماه هزار و پنجاه تومان بدهد زیرا در این مدت روی این پول معامله میکند. میگویند اگر اضافه بدهد اشکال دارد ولی اگر کسری بدهد اشکال ندارد.

مسئله دیگر خرید و فروش سفته است؛ سفتههای حقیقی و سفتههای صوری که با هم فرق میکند. این بحث را به آخر صحبت موکول میکنیم.

دو نوع ربا

مسئله دیگر مسئله تعویض پول یک کشور با کشور دیگر است که از قدیم معمول بوده حالا هم هست. در قدیم که در یک کشور سکههای مختلفی متداول