به اموری که ارزش واقعی دارند. فرض کنید که در زمان ما اسکناس نیست. طلا که ارزش دارد؛ به اعتبار اینکه یک فلز گرانبهاست. آیا در آنجا که انسان طلا یا اشرفی خود را به کسی قرض میدهد، فرق نیست بین اینکه این طلا یا اشرفی مال او باشد و در جریان باشد یا مال طرف باشد؟.

- اگر ارزشش ارزش پولی است فرق ندارد اما اگر خودش هم همان اندازه میارزد یعنی اگر عنوان سکه نداشته باشد ...

ما پله به پله عرض میکنیم. اول فرض میکنیم که غیر پول مثلًا گندم را به قرض میدهیم. آیا شما قبول دارید که فرق است بین اینکه من گندم را به طرف به قرض بدهم و ربا بگیرم، و اینکه گندم را به او بدهم که مال التجاره خودش قرار بدهد و از او سود بگیرم؟ یعنی اگر بخواهم سود بگیرم، آیا هیچ فرق نمیکند که از این سود بگیرم یا از آن؟ اگر مال التجاره تلف شد از چه کسی تلف شده؟.

- از کسی که گرفت.

حتی در وقتی که من به قرض ندادهام بلکه به عنوان مضاربه دادهام؟.

- مضاربه شرکت است.

شرکت در عین که نیست، شرکت در سود است. من عرض میکنم که سرمایه یک وقت مال من (قرض دهنده) است و دارد کار میکند؛ یک وقت مال شماست و دارد کار میکند و آنچه که مال من است بر ذمّه شماست. اینها با همدیگر متفاوت است.

اما مثالی که شما درباره زمین زدید و گفتید اینها اجازه است. اینها اجازه است یعنی چه؟.

- یعنی عین ندارد.

یعنی کسی که زمینی را میخرد، زمین مال او نیست، اجازه را مالک است؟ نه، اینطور نیست. البته قیمت به عللی پایین میرود یا بالا میآید، یا بکلی چیزی از ارزش میافتد. مثلًا جنسی که در ایران تولید و در کشور دیگری مصرف میشود، اگر امنیت راه از بین رفت، قهراً قیمت آن سقوط میکند. فرض کنید در ایران تریاک تولید میشود و در ترکیه مصرف میکنند و در ایران هم هیچ مصرف ندارد؛ و در اینجا قیمتش مثلًا کیلویی هزارتومان است. یکمرتبه مانع خروج آن شدند. آیا دیگر تریاک ارزش ندارد و فقط همان اجازه یعنی مانع نبودن از طرف دولت است که به آن ارزش میدهد؟! یعنی ارزش، مال آن اجازه است نه مال تریاک؟! یا ارزش مال