مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٨٥ - پرسش و پاسخ

شیء است ولی وقتی که موجبی پیدا شد، ارزش را بالا میبرد یا پایین میآورد. یا مثلًا شما خانهای را مالک هستید. در نزدیکی خانه شما مؤسسهای مثل حمام یا یک واحد سر و صدادار تأسیس میشود، قیمت خانه شما را میآورد پایین. یا برعکس اتوبانی کشیده میشود، ارزش خانه شما را میبرد بالا. اینها علل و عوامل است.

ارزش مال عین است. قیمت عین را اموری غیر از کار گاهی میبرد بالا گاهی میآورد پایین، نه اینکه ارزش مال آن اجازه است. اگر شهرداری اجازه ساختمان [در زمینی] را گرفت، چون جلوی استیفای منافع از این عین را گرفته قهراً قیمتش میآید پایین، نه اینکه اصلًا قیمت، مال آن اجازه است.

- اگر شهرداری این اجازه را بگیرد، منابع طبیعی هم بگیرد ...

اگر کمونیستی شود و همه مالها را بگیرند، بدیهی است که همه اموال از ارزش میافتد. این که دلیل نشد.

- علت اینکه شما میگویید اگر شهرداری اجازه بنا را بگیرد، ارزش زمین صفر نمیشود این است که مصارف دیگری دارد اما اگر اختیار آن مصارف از مالک سلب شود ...

هر عینی اگر مسلوب المنفعه شود یعنی تمام منافعی را که به خاطر آن منافع ارزش پیدا کرده، از آن بگیرند، قهراً بلامنفعت میشود. ولی این معنایش این نیست که پس ارزش، مال عین نیست.

- اگر این کار بانک که به صورت تعهد یکطرفه اعلام میکند که در پس انداز یا سپرده، پس از مدت معین مبلغی اضافه میپردازد، اشکال داشته باشد، این ایراد را باید به اسلام گرفت که گفته است مستحب است هنگام پرداخت قرض، مبلغی اضافه داده شود. در واقع بانک میگوید من براساس این حق شرعی قبلًا اعلام میکنم که یک مبلغ اضافه میپردازم.

استاد: یعنی کاری به عنوان تشویق است؛ نظیر جایزه دادن. حالا اگر جایزه هم نداد نداد. فقط یک محرک است. البته تعهد و قرارداد دوطرفه نباید در کار باشد.

- اینکه آقای ... گفتند زمین با اجازه شهرداری ارزش پیدا میکند درست نیست زیرا غیر از ساختن بنا در زمین، میتوان در آن زراعت کرد یا