مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٥٧ - اصل « ما مِنْ عامٍّ الّا وَ قَدْ خُصَّ »

و آقای فلان کس را. این عام «مگر» نمیپذیرد. این مثل روزه گرفتن نیست که میگویند آقا روزه بگیر «مگر» اینکه اینچنین باشی. ممکن است در یک شرایطی انسان روزه نگیرد، اما ظلم چیزی نیست که بگوییم در یک شرایطی ظلم بکن در یک شرایطی ظلم نکن. هرجا که ظلم باشد نباید کرد. از هرکه میخواهد باشد، از پیغمبر خدا هم ظلم ناستوده است، مثل معصیت و نافرمانی است. خدا هیچ معصیتکاری را دوست نمیدارد، نمیشود گفت مگر پیغمبرانش. اگر پیغمبران هم العیاذباللَّه معصیت کنند خدا آنها را هم دوست نمیدارد. فرق پیغمبر و غیر پیغمبر در این است که او معصیت نمیکند و دیگری معصیت میکند نه آنکه او معصیت میکند و خدا در عین اینکه او معصیت میکند باز هم دوستش دارد. این را میگوییم عامّی که تخصیص و استثنا نمیپذیرد.

از نظر زمان هم همین جور است. آیا میشود گفت که این یک قانونی است که مخصوص یک زمان است، در یک زمان معین خدا متجاوزان را دوست ندارد ولی ده سالی که بگذرد خدا این حکم را لغو میکند و میگوید ما از این به بعد متجاوزان را دوست میداریم؟ این آهنگ آهنگی نیست که نسخ بپذیرد.

ما در آیات جهاد میبینیم قرآن با چه آهنگی وارد شده است: وَ قاتِلوا فی سَبیلِ اللَّهِ الَّذینَ یقاتِلونَکمْ وَ لاتَعْتَدوا انَّ اللَّهَ لا یحِبُّ الْمُعْتَدینَ [١] با آنان که با شما میجنگند، با آنان که به نوعی تجاوز دست زدهاند بجنگید، ولی شما متجاوز نباشید. با متجاوز جنگیدن تجاوز نیست، ولی با غیر متجاوز جنگیدن تجاوز است و جایز نیست. با متجاوز بجنگید تا تجاوز به وجود نیاید اما اگر با غیر متجاوز بجنگید خودتان متجاوزید. این دیگر امری نیست که نسخ پذیر باشد. مثلًا میشود در یک مدتی اجازه جهاد و دفاع ندهد و بگوید به خاطر مصلحتی مدتی صبر کنید، تحمل کنید، بعد دستور جهاد بدهد، یعنی دستور صبر را لغو کند برای اینکه برای مدت موقت بوده. این دستور را که لغو میکند معنایش این است که آن را از اول موقت قرار داده است.