مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٨٣ - تکامل هزارساله فقه

رشتههای تخصصی پیش آمده، هر دستهای متخصص یک رشته از رشتههای پزشکی هستند، بعضی متخصص قلب میباشند، بعضی متخصص چشم، بعضی متخصص گوش و حلق و بینی و بعضی متخصص چیز دیگر. اگر این کار بشود هرکسی بهتر میتواند تحقیق کند در قسمت خودش. گمان میکنم در کتاب الکلام یجر الکلام تألیف آقای سید احمد زنجانی سلّمه اللَّه این مطلب از قول ایشان چاپ شده.

این پیشنهاد بسیار پیشنهاد خوبی است، و من اضافه میکنم که احتیاج به تقسیم کار در فقه و به وجود آمدن رشتههای تخصصی در فقاهت، از صد سال پیش به این طرف ضرورت پیدا کرده و در وضع موجود یا باید فقهای این زمان جلوی رشد و تکامل فقه را بگیرند و متوقف سازند و یا به این پیشنهاد تسلیم شوند.

تقسیم کار تخصصی در علوم

زیرا تقسیم کار در علوم، هم معلول تکامل علوم است و هم علت آن؛ یعنی علوم تدریجاً رشد میکنند تا میرسند به حدی که از عهده یک نفر تحقیق در همه مسائل آنها ممکن نیست، ناچار باید تقسیم بشود و رشتههای تخصصی پیدا شود. پس تقسیم کار و پیدایش رشتههای تخصصی در یک علم، نتیجه و معلول تکامل و پیشرفت آن علم است. و از طرف دیگر با پیدایش رشتههای تخصصی و تقسیم کار و تمرکز فکر در مسائل بخصوص آن رشته تخصصی پیشرفت بیشتری پیدا میکنند.

در همه علوم دنیا از طب و ریاضیات و حقوق و ادبیات و فلسفه، رشتههای تخصصی پیدا شده و همین جهت آن رشتهها را ترقی داده است.

تکامل هزارساله فقه

زمانی بود که فقه بسیار محدود بود. وقتی به کتب فقهیه قبل از شیخ طوسی مراجعه میکنیم میبینیم چقدر کوچک و محدود بوده است! شیخ طوسی با نوشتن کتابی به نام مبسوط فقه را وارد مرحله جدیدی کرد و توسعه داد. و همچنین دوره به دوره در اثر مساعی علما و فقها و وارد شدن مسائل جدید و تحقیقات جدید، بر حجم فقه افزوده شد تا آنجا که در حدود صد سال پیش که صاحب جواهر موفق شد یک دوره فقه بنویسد، به زحمت توانست این کار را انجام دهد. میگویند در حدود