در فقه در باب ضمان مسئلهای داریم به نام ضمان عهده و مسئله دیگری داریم به نام ضمان دَرَک. ضمان عهده که مسئلهاش در فقه مطرح بوده این است که دو نفر با همدیگر معامله میکنند. چون مشتری بایع را نمیشناسد، گاهی یک وضعی پیش میآید که مشتری حق دارد جنس را پس بدهد، مثل خیار فسخ اگر جنس معیوب از آب درآید. یک نفر میآید ضامن میشود که اگر این معامله فاسد از آب درآمد من ضامن هستم. مثلًا شخص ناشناسی میخواهد فرشی را به شما بفروشد. شما یک دغدغهای دارید، میگویید من این شخص را نمیشناسم، این فرش به این قیمت خوب میارزد ولی فردا اگر این فرشْ دزدی از آب درآمد تکلیف من چیست؟! اگر صاحبش آمد و شناخت و شاهد هم آورد و معلوم شد این فرش دزدی است، در این صورت صاحب مال حق دارد مالش را ببرد. آنوقت تکلیف پول من که فروشنده گرفته و رفته و به او دسترسی ندارم چه میشود؟ در اینجا یک نفر میآید ضامن عهده میشود؛ یعنی میگوید اگر خللی در این معامله پیدا شد و معلوم گردید که این جنس مثلًا دزدی بوده و خلاصه این خطر وجود داشت که پول تو از بین برود، من ضامن هستم. این هم خودش یک نوع بیمه است. در واقع آن شخص معامله شما را بیمه میکند. و نظیر این است ضمان دَرَک. ضمان درک آنجایی است که عیب در کار باشد. درک به معنی عیب است. ضمان درک یعنی ضمان عیب. شما معاملهای با یک فروشنده ناشناس میکنید. با خود میگویید نکند این جنس معیوب از آب دربیاید و آنوقت دسترسی به فروشنده نداشته باشم. یک کسی میآید ضامن درک یعنی ضامن عیب میشود، میگوید اگر این جنس معیوب بود من خسارتش را به شما میپردازم.

بیمه یک معامله مستقل است

در باب ضمان این مسائل از قدیم طرح شده بوده است اما صددرصد به عنوان ضمان که آیا ادله ضمان شامل اینها میشود یا نه. مورد تردید بوده. ولی بیمه به عنوان یک معامله مستقل هیچ اشکالی ندارد. اساساً ضرورتی ندارد که اسمش را ضمان بگذاریم. ضمان شرعی همان ضمان دین است و بس. ما تابع اسم نیستیم که آن را ضمان عهده یا ضمان درک بنامیم. خودش یک معامله مستقل است و همان