مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٩٥ - مشخّص اصلی سرمایه داری

این وسائل بر دو قسم است: وسائل و منابع طبیعی، و وسائل و منابع صناعی. به همین دلیل سوسیالیسم، هم در قدیم میتوانسته است وجود پیدا کند (به واسطه منابع طبیعی) و هم در جدید (که منابع صناعی نیز به آن افزوده شده است) ..

اما قسمت اول: هرچند سوسیالیستها مدعی هستند که اضافه ارزش به واسطه خرید و فروش نیروی کارگر، از مشخصات سرمایه داری جدید است، چنانکه قبلًا گذشت، ولی به عقیده ما در قدیم نیز وجود داشته است. کارخانههای قالیبافی و پارچه بافی و دستگاههای زرگری و قلم زنی و حتی خیاطیهای وسیع و کفاشیهای وسیع و غیره، همه اینها یک عده کارگر میگیرند و میگرفتهاند و مزد معین به آنها میدادهاند و با کار آنها تجارت و معامله میکردهاند؛ چیزی که هست، همین معنی در عصر جدید و عصر ماشین توسعه پیدا کرده است. صرف توسعه و تغییر کمّی، ماهیت شیء را عوض نمیکند مادامی که منجر به تغییر کیفی نشود.

مشخّص اصلی سرمایه داری

به عقیده ما مشخّص اصلی سرمایه داری که آن را موضوع جدیدی از لحاظ فقه و اجتهاد قرار میدهد دخالت ماشین است. ماشینیسم صرفاً توسعه آلت و ابزار تولید نیست که انسان ابزار بهتری برای کاری که باید بکند پیدا کرده است، بلکه تکنیک و صنعت جدید ماشین علاوه بر بهتر کردن ابزارها ماشین را جانشین انسان