مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٤٧ - ارزش

جستجو کرد.

ارزش استعمال یعنی مفید بودن. مفید بودن، هم به جنس بستگی دارد و هم به کاری که روی آن جنس صورت گرفته است. نوع جنس یعنی خصال طبیعی کالا در ارزش مؤثر میباشد. از همه عجیبتر برهانی است که نویسنده اصول علم اقتصاد نوشین اقامه کرده است که «چون بها در بازار در نتیجه روابط اعضای اجتماع مبادلهای برقرار میگردد پس عواملی را ...». اگر اینطور است پس عامل تعیین کننده بها فقط باید عرضه و تقاضا باشد، زیرا کار نیز ربطی به روابط اجتماعی ندارد. بعلاوه چه ملازمهای میان ایندو هست؟.

٤. وقتی روابط بین مردم را در نظر بگیریم میبینیم بهای کالا میتواند برحسب عرضه و تقاضا تغییر کند، اما عرضه و تقاضا سطحی را که بها در پیرامون آن نوسان میکند تعیین نمینمایند و چنانکه در پیش گفتیم به جز مخارج کار لازم برای ایجاد یک کالا محققاً چیز دیگری نمیتواند تعیین کننده این سطح باشد ...

از نظر اقتصاد اخلاقی این مسئله قابل توجه است که نوسان قیمتها ارزش کار را بالا و پایین میبرد. آیا این خود به خود نوعی هرج و مرج و اجحاف قهری در حقوق کارگران نیست، خصوصاً با توجه به اینکه در این نوسان غالباً بالا رفتن ارزش نتیجهاش عاید کارگر نمیشود بلکه عاید واسطه مبادله یعنی تاجر میشود.

آیا این جهت دلیل بر برتری رژیم سوسیالیستی بر کاپیتالیستی نیست؟.

در صفحه ٢٣ تحت عنوان «کار مجسم و کار مجرد» میگوید:.

در اقتصاد مبتنی بر مبادله بهطور کلی و عموماً کالاها برحسب ارزش کارشان- یعنی برحسب مقدار کاری که برای تولید آنها لازم است- مبادله میگردند. ولی کالاهایی که در بازار با یکدیگر مبادله میشوند نه فقط یک شکل نیستند بلکه غالباً از هر جهت مختلفاند. مثلًا هیچ کس در بازار کوشش نمیکند یک جفت کفش را با یک جفت کفش دیگر که از کلیه