علم اقتصاد باید مورد مطالعه قرار گیرد، زیرا ادعا میشود که سرمایه داری جدید یک نوع استثمار بین و اکل مال به باطلِ مسلّمی است، معاملهای است که یک طرف محصول زحمت کشیدن دیگری را مفت و مسلّم میخورد و میبرد. در سرمایه داری جدید بحث در این نیست که سرمایهدار با انصاف است یا بیانصاف، بحث در این است که اگر سرمایهدار بخواهد حق واقعی کارگر را بدهد باید از سود مطلقاً صرف نظر کند، و همچو سرمایه داری هرگز در دنیا پیدا نخواهد شد، و اگر بخواهد سود ببرد، هر اندازه ببرد، دزدی و غصب است.

مشخِّص اصلی سرمایه داری جدید (کاپیتالیسم) از سرمایه داری قدیم- و به طریق اولی از سوسیالیسم- این است که سرمایهدار نیروی کار کارگر را برای فروش میخرد نه برای آنکه شخصاً به آن احتیاج دارد؛ با این نیروی کار، اضافه ارزش ایجاد میکند. اضافه ارزش که مولود نیروی کار کارگر است و طبعاً متعلق به خود او است همان سودی است که کارفرما میبرد. این است که میگویند سرمایه داری جدید عین استثمار کارگر است.

آنچه در قدیم به عنوان اجاره بود این بود که کارگر محصول کار یا نیروی کار خود را به دیگری که به آن احتیاج داشت میفروخت و آن دیگری نیز آن کالا را به قیمت واقعی بازاری میخرید، مثلًا او را مستخدم خانه خود یا دفتر خود قرار میداد، و یا به وسیله او دیوار خانه خود را بالا میبرد، اما با نیروی کار او تجارت نمیکرد که مستلزم این باشد که به قیمتی بخرد و به قیمت بیشتری محصول آن را بفروشد. در مضاربه میتوان گفت هم سرمایه کار میکند و هم عامل و هر کدام به حسب قرارداد سهم خود را میبرند. در مزارعه نیز هم زمین عمل میکند و هم عامل و هر کدام سهم خود را میبرند؛ و بالاخره صاحب پول یا زمین نمیخواهد نیروی کارگر را بخرد و محصول کار او را به قیمت بیشتر بفروشد (هرچند مضاربه و مزارعه در رژیمهای غیر سرمایه داری نیز بنا بر اصول حضرات مورد خدشه قرار میگیرد [١]. در آینده ان شاء اللَّه در این جهت بحث خواهد شد).

برهانی که در این زمینه اقامه شده است مشتمل بر دو پایه است:

[١] بلکه قبلًا گفتیم که اگر این اصل را قبول کنیم که ارزش مساوی کار است، اشیاء یک قیمت واقعی غیرقابل تغییری پیدا میکنند و فروش خانه به زیادتر از قیمتی که تمام شده، یا اجاره بهای آن بیشتر از قیمت خود خانه، جزء ارزش اضافی خواهد بود مگر اینکه برای عامل زمان هم ارزش قائل شویم.