شود، آیا صاحب دیوار ضامن است یا نه؟ بله، ضامن است. این مسئله به نوع دیگر خیلی مورد ابتلاست. خانههایی که افراد به اجاره میدهند اگر کهنه و فرسوده باشد یعنی در مظانِّ خرابی باشد و احتمال سقوط داشته باشد و بعد سقوط کند بر سر مستأجر یا احیاناً بر سر فرد دیگری که آنجا بوده و به هر حال مالی یا جانی تلف شود، اینجا مالک ضامن است. در این مورد، هم شرعاً ضامن است و هم اینکه علاوه بر آن، ذمّهای دارد که باید بپردازد. از این مسائل زیاد اتفاق میافتد که خانههای کهنه به اصطلاح کلنگی را اجاره میدهند. مثلًا احتیاج به کاهگل دارد، کاهگل نمیکنند بعد باران میآید و چکه میکند و بعد هم خراب میشود و خسارتها وارد میآید. در اینطور مواقع آن مالک اصلی ضامن است. یا مثلًا حمّالی که بار بر پشت دارد به دیواری تکیه میدهد و دیوار خراب شود. در این مورد میگویند اگر واقعاً وضع دیوار طوری بوده که دنبال بهانهای بوده تا خراب شود، صاحب آن ضامن است. اما اگر وضع دیوار اینچنین نبوده ولی تکیه او تکیهای بوده که اصولًا خراب کننده بوده، آن کسی که این کار را کرده ضامن است. یا شخصی حیوانش را رها میکند و این حیوان میرود در جای دیگر خسارت به بار میآورد.

آیا او ضامن است یا نه؟ و مثالهای متعدد دیگر. ضابطه در همه اینها این است که عرفاً صدق کند که این شخص منشأ اتلاف شده. این یک قاعده کلی است. و در جایی که یک انسان دیگر دخالت دارد، ضابطه این است که از دو انسانِ مسبّب و انسانِ سبب کدامیک دخالتشان اقوی تشخیص داده میشود و کدامیک ضعیفتر.

پرسش و پاسخ

سؤال: گاهی میشود که میدانیم شخصی گناهی نکرده. فرض کنید از طرف کسی تهدید میشود که اگر این فرد را اعدام نکنی خودت را اعدام میکنیم یا حتی تهدید هم نمیشود. در اینجا چطور خواهد بود؟.

جواب: به هر صورت که باشد او چنین حقی ندارد. گفتیم در دماء، تهدید هم اثر ندارد و حتی اگر بگویند خودت را میکشیم، نباید قبول کند.

سؤال: فرض کنید که فردی مأمور تشکیلات قضایی است، یعنی در تشکیلات اجرایی آن نقش دارد و باید فردی را که جنایت کرده و قانوناً محکوم به اعدام است اعدام کند. آیا این مأمور اعدام وظیفه دارد که راجع