دلالت بر حلّيت و طهارت شرابى مى‌كند كه تبديل به سركه شده است. اما دليلى نداريم كه با اين انقلاب، خمره نيز پاك شود و اگر قائل به سرايت نجاست از متنجّس باشيم، به ناچار نجاست ظرف به سركه سرايت مى‌كند. اما اگر قائل به منجس نبودن متنجّس باشيم ، شراب با انقلاب طاهر مى‌شود و خمره بر نجاستش باقى خواهد ماند، اما نجاستش در سركه اثرگذار نيست . سؤال حفص اعور كه پيش از اين گذشت، بر اين دلالت دارد.

اشكال: بعد از آنكه امام حكم به پاك بودن سركه كرده است، مشهور حكم به طهارت خمره به تبعيت كرده‌اند تا حكم به طهارت سركه لغو نباشد.

پاسخ: ما به ناچار بايد به يكى از دو امر پناه ببريم: طهارت خمره به تبعيت يا تأثيرنگذاشتن نجاست خمره در سركه. دومى متعين است؛ زيرا بقاى خمره بر نجاست و تأثير نگذاشتن آن در تنجيس سركه، طبق اصل و قاعده است برخلاف اول، روايت حفص اعور نيز ديدگاه ما را تقويت مى‌كند.

به نظر مى‌رسد بقيه مواردى هم كه فقها حكم به طهارت به تبعيت مى‌كنند، به گونه‌اى كه برخى، تبعيت را يكى از مطهّرات دانسته‌اند، محل نظر و اشكال است. براى نمونه گفته‌اند: اطراف چاه و آلات نزح و نيز ادوات تثليث بعد از كم شدن دو سوم آب انگور به تبعيت پاك مى‌شوند.

گفتار سوم: پاسخ به دلايل سرايت نجاست (٥٤)

شهرت

در بخش اول توضيح داديم كه دليلى براى حجيت شهرت نداريم. همچنين دليلى براى حجيت ظن حاصل از شهرت هم ـ چه ظن خاص و چه ظن مطلق ـ

(٥٤) نويسنده تحت عنوان «المطلب الثالث» دلايل مخالفان را آورده و در ذيل «المطلب الرابع» پاسخ داده است. ما براى اختصار، هر دو مطلب را در هم ادغام كرده، تحت عنوان «گفتار سوم» آورديم.