فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٧ - زمين موات آیت الله غلامرضا رضوانى
گفته شده: اجماعى است كه اگر زمين موات به اذن امام احياء شود، تملّك حاصل مىشود. در مسالك آمده: ترديدى نيست كه اذن امام شرط است و اجماعى است كهبدون آن تملّك تحقّق نمىيابد.
سپس صاحب جواهر مىافزايد:
علاوه بر اين اقوال، قاعده «حرمت تصرّف در مال غير بدون اذن» نيز وجود دارد و حديث نبوى «ليس للمرء إلا ما طابت به نفس إمامه» (٣٤)، (هيچ چيز براى كسى روا نيست مگر اينكه امامش قلباً از آن راضى باشد،) موءيّد اين قول است . در مبحث خمس دليل هاى اين مسأله ذكر شده است. (٣٥)
وى پس از چند سطر در مورد شرط مسلمان بودن احياء كننده، مىگويد:
اگر اجماع بر شرطيّت اذن امام نبود، با توجّه به مقتضاى اخبار، تملّك موات از راه احياء به طور مطلق ثابت مىشد. (٣٦)
در جامعالمقاصد آمده است:
شرط بودن اذن امام منوط به حضور و ظهور آن حضرت است و در عصر غيبت شرط نيست، چرا كه مانع احياء مىگردد. آيا در عصرغيبت، كافر مىتواند از راه احياء مالك شود يا خير؟ دريكى از حواشى شهيد بر قواعد آمده:«كافر مىتواند از راه احياء مالك شود و گرفتن ملك از او حرام است» و احتمالا اين رأى درست باشد. مخصوصاً با توجه به اينكه مخالف و كافر در زمان غيبت، مالك سهم خود از غنايم هستند و نمىتوان از آنان گرفت. و مانند كسانى كه بهخاطر شبهه اعتقادى به خمس اعتقاد ندارند، جايز نيست
(٣٤)مسند احمد،ج٥،ص١١٣.
(٣٥)جواهرالكلام،ج٣٨،ص١١.
(٣٦)همان،ص١٤.