برهمين اساس درجوامع روايى از بازى با آن به شدت نهى مى‌شود؛ چون شطرنج درزمان خلفاى عباسى به ويژه هارون الرشيد به عنوان آلت قمار به حساب آمده و حتى ترويج هم مى‌شود. لذا بر خورد امامان شيعه هم با آن شديد است.

بنا بر اين از ابتدا، شطرنج يك وسيله برد و باخت و قمار نبوده و حرمتى هم نداشته است. بعداً كه وسيله قمار شده حرام گرديده است. حال اگر روزى دوباره از وسيله قمار بودن بيرون بيايد طبعاً حلال خواهد بود. منشأ خدشه حضرت امام و آيت الله خوانسارى در ادله حرمت شطرنج و اين كه اگر روزى از آلت قمار بودن بيرون رود بازى با آن حلال خواهد بود، همين است . درحقيقت يك بحث صغروى است كه چندان به كبراى كلى در احكام شطرنج مربوط نيست.

در آن استفتا هم كه عده اى از فرماندهان نظامى از حضرت امام خمينى(ره) كرده بودند گفته بودند:شطرنج امروزه در عرصه هاى رزمى و نظامى كاربرد مفيدى دارد و از آن مى‌توان براى پرورش فكر و ورزش ذهن و جولان قواى فكرى بهره برد؛ بدون آن كه برد و باختى درآن را ه داشته باشد. حضرت امام در پاسخ به اين استفتاء فرمودند: اگر از آلت قمار بودن خارج گردد و بردو باختى درآن صورت نگيرد حلال خواهد بود.

پس از اين كه فتواى امام باعث تنشها و پرسشهايى در برخى محافل علمى و حوزوى شد ايشان تأكيد كردند: شما به جامع المدارك مراجعه كنيد و ببينيد افراد مقدسى چون مرحوم آيت الله آقا سيد احمد خوانسارى در مدارك خدشه مى‌كند.

البته ديدگاه امام قيودى داشت كه اگر درست درآن تأمّل مى‌شد شبهه اى پيش نمى‌آمد؛ زيرا اگر بردو باختى دركار باشد حتماً حرام است و اگر درزمانى نوع افرادى كه با آن بازى مى‌كنند به عنوان بردو باخت و به صورت