فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٨٧ - سپرده هاى انتقال پذير سيدعباس موسويان
١. سپرده قرضالحسنه جارى (ديدارى)
اين حساب از جهت ماهيت حقوقى و كيفيت عمل همانند سپرده ديدارى در بانكهاى سنتى است. اشخاص حقيقى و حقوقى با افتتاح حساب جارى، وجوه اضافه بر نياز خود را به بانك سپرده دسته چك دريافت مىكنند تا در وقت مناسب با استفاده از خدمات حساب جارى در مبادلات پولى خود استفاده كنند و از آنجا كه انگيزه سپردهگذاران اين حساب، نگهدارى وجوه و تسهيل در مبادلات پولى از طريق اين خدمات بانكى است به كارگيرى تعبير «قرض الحسنه» صحيح نمىباشد. به نظر مىرسد اطلاق عبارت بر اين حسابها ناشى از اين پندار است كه هر قرض بدون بهرهاى قرضالحسنه است در حالىكه اين اشتباه است. مطابق مضمون آيات و روايات، قرضالحسنه جايى است كه قرض دهنده براى كسب اجر معنوى به فرد نيازمندى كمك كرده و به او قرض بدون بهره مىدهد. بنابراين اگر قرض دهنده با اغراض ديگرى چون حفظ پول، تسهيل در معاملات، نقل و انتقال وجوه و... مبلغى را به بانك يا غير آن قرض دهد اگر چه قرض بدون بهره هست و از نظر اسلام مجاز و مشروع مىباشد ليكن عنوان «قرض الحسنه» بر آن صدق نمىكند و چنانچه گذشت غالب سپردهگذاران حساب جارى با چنين اغراضى سپردهگذارى مىكنند.
٢. سپرده قرض الحسنه پس انداز
حساب پس انداز از سپردههاى رايج نظامهاى رايج نظامهاى بانكى است. ويژگى آن اين است كه اشخاص حقيقى و گاهى حقوقى وجوه اضافه بر هزينههاى جارى خود را براى مدت نامعين به چنين حسابى واريز كرده در برابر آن دفترچه دريافت مىكنند تا هنگام نياز با برنامهريزى، وجوه مذكور را دريافت كنند. ماهيت چنين سپردهاى قرض است و در بانكهاى سنتى عموماً به آنها بهره مىپردازند. در بانكدارى بدون ربا پرداخت بهره ممنوع است ليكن براى ترغيب سپردهگذاران جوايزى در نظر مىگيرند. اين جوايز كه بدون تعهد