نداريم؛ زيرا چنان كه بيان شد براى اثبات حرمت دو راه وجود دارد: الف ـ عموم يا اطلاق ادله حرمت نقاشى كه نسبت به فرشته و جنّ پابرجاست. ب ـ حكمت حرمت كه تشبّه به خالق است در باره نقاشى آنها نيز جريان دارد. دقت كنيد.

فرع هفتم:

هرگاه نياز اقتضا كندكه تصوير چيزى آفريده شود وبى آن كه شخص قصد حكايت داشته باشد به يكى از آفريده هاى خداوند ـ هر چند حيوان باشد ـ شبيه گردد حكم آن چيست؟

ظاهر عبارت جواهر اين است كه اين كار حرام نمى‌باشد. وى مى‌گويد:

اگر تصوير بين حيوان يا غير حيوان مشترك و همسان باشد حرمت تابع قصد نقّاش است. (٩)

شيخ اعظم انصارى نيز به اين حكم تصريح كرده است:

اگر به اقتضاى نياز تصوير چيزى را بيافريند كه بدون داشتن قصد حكايت به يكى از آفريده هاى خداوند هرچند حيوان باشد شبيه گردد، قطعاً مانعى ندارد. (١٠)

صاحب مصباح الفقاهه اين كلام را چنين توضيح داده است:

بدون شك درحرمت نقاشى قصد حكايت صاحب تصوير معتبر است؛ زيرا درروايات نهى از نقاشى و مجسمه سازى است و پيداست اگر بدون داشتن قصد حكايت و براساس صدفه و اتفاق تصوير يا مجسمه شبيه حيوانى گردد، قصد حكايت محقق نشده است. اين مسأله نظير آن است كه درصحت استعمال الفاظ درمعانى آنها، قصد حكايت را معتبر مى‌دانيم و معتقديم بدون داشتن قصد حكايت معنا، استعمال تحقق نيافته است.

بنا بر اين هرگاه شخصى نيازمند باشد كه تصوير دستگاه يا ابزار آن يا ساير اشياء لازم را، شبيه تصوير حيوانى بيافريند، كار او حرام نيست؛ زيرا به

(٩)جواهر الكلام،ج٢٢،ص٤٣.
(١٠)مكاسب،ج١،ص١٨٩، كنگره شيخ انصارى.