جامع الشتات في أجوبة السؤالات - القمّي، الميرزا أبو القاسم - الصفحة ٣٢ - هفتم

به مشترى كه وجهى ندارد. بلى در اينجا بايد ملاحظۀ دو چيز را بكند: اول اين كه ربا به عمل نيايد. مثل اين كه ده تومان طلب پول نقره را به هشت تومان نقره بفروشد. و هم چنين طلا به طلا. بلى معامله را به غير جنس بكند. دوم اين كه هر گاه عوضين از باب نقدين باشد مراعات قبض مجلس در معاملۀ صرف هم بايد در نظر باشد. و چون قبض مجلس در اينجا نيست به صيغه مصالحه بكند. چون قبض در مجلس در غير بيع دليلى ندارد. و امّا هر گاه به پول سياه معامله كند رفع اشكال مىشود.

١٠: سؤال:

هر گاه كسى طلبى دارد از كسى، (مثلا ده تومان مىخواهد) و لكن مدتى از براى او معين شده. آيا جايز است كه بگويد «دو تومان آن را دست برمىدارم كه طلب مرا به من بدهى» كه دو ماه ديگر مانده است. يا بگويد «پنج تومان را حالا بده و من چهار ماه مهلت مىدهم در باقى مانده كه پنج تومان ديگر است»-؟.

جواب:

بلى، جايز است. چنانكه شيخ در تهذيب به سند صحيح روايت كرده در باب صلح از ابان از محمد بن مسلم از حضرت باقر (ع). و به سند صحيح از حلبى از صادق(ع) «انهما قالا فى الرجل يكون عليه الدين إلى اجل مسمّى، فياتيه غريمه فيقول: انقدني من الذي لي كذا و كذا و أضع لك بقيته. او يقول: انقد لي بعضا، و أمدّ لك فى الاجل فى ما بقى عليك (؟) قال: لا ارى به بأسا ما لم يزدد على رأس ماله شيئا، يقول اللّٰه: لكم رءوس أموالكم لٰا تَظْلِمُونَ وَ لٰا تُظْلَمُونَ». [١] و دور نيست كه به هر لفظى كه افادۀ مطلب كند توان اكتفا كرد، و لكن بهتر اين است كه به لفظ ابراء يا عفو يا صلح و امثال آنها اسقاط كند.

١١: سؤال:

آيا جايز است كه طلبى كه كسى از كسى مىخواهد و مدتى از براى آن معين شده، بگويد كه دو ماه ديگر علاوه بر مدت صبر مىكنم كه فلان قدر زياده از طلبم به من بدهى-؟.

جواب:

جايز نيست، و لزوم ندارد. و بيش از طلب نمىتواند گرفت. هر چند مهلت را

[١]: وسائل: ج ١٣، ابواب الصلح، باب ٧ ح ١. هر دو حديث تحت يك شماره درج شدهاند.