جامع الشتات في أجوبة السؤالات - القمّي، الميرزا أبو القاسم - الصفحة ٤٤٦ - مقدمۀ سوم جايز است شرط مشروع در ضمن عقد اجاره و لازم است

مميز آمده و ماليات ملك مزبور زياد شده. آيا آن زيادتى را بايد موجر از عهده بيرون آيد يا مستاجر؟-؟.

جواب:

خراج زمين بر صاحب زمين است. خواه سلطان زياد كند يا كم كند. مگر اين كه بر مستاجر شرط كند كه او بدهد. و در صورتى كه بر مستاجر شرط كند، بر او واجب مىشود. و اين كه در اين بين سلطان زياد كند وجهى [را] كه متعارف نبود قبل از اين، ظاهر اين است كه زيادتى بر صاحب زمين باشد.

٢١٨: سؤال:

هر گاه شخصى ملكى اجاره نموده باشد. و بدون اذن مالك قلعه [اى] بنا كرده باشد. آيا مالك مىتواند كه قلعه را خراب كند و زراعت نمايد؟ يا آن كه بايد بعد از دادن اجرت المثل قلعه را خراب كند؟

جواب:

هر گاه در اجاره اين معنى در نظر نبوده، مىتواند قلعه را خراب كند و بر او چيزى نيست در عوض خرابى قلعه. بلكه بايد آن شخص كه آن قلعه را ساخته خود خراب كند و زمين را هموار نمايد و به دست صاحب بدهد. و هر گاه در ميان ايشان سخنى مذكور شده باشد [و] بنا بر آن قلعه را ساخته، بايد به مرافعۀ شرعيه حاضر شوند.

٢١٩: سؤال:

هر گاه شخصى نمازى يا روزهاى به جهت ميتى قبول كرده. آيا به اذن وارث مىتواند كه روزهاش را به ديگرى بدهد يا نه؟-؟ و بر فرض جواز، دو نفر با هم مىتوانند گرفت يا نه؟-؟.

جواب:

بلى مىتوانند. و اظهر عدم وجوب ترتيب است در روزه، و دو نفر مىتوانند بگيرند. و اللّٰه العالم.

٢٢٠: سؤال:

هر گاه كسى جامهاى بدهد به صباغ كه رنگ كند. و در وقت گرفتن، صباغ جامۀ ديگر به او بدهد. و آن جامه در دكان صباغ عوض شده است، آيا صاحب جامه را مىرسد كه آن جامه را بگيرد؟ يا آن كه نمىرسد و ليكن مىتواند قيمت جامۀ خود را از او بگيرد؟ و يا آن كه قيمت را هم نمىتواند بگيرد؟ و حكم آن چه چيز است؟.

جواب:

ظاهرا خلافى در اين نيست- و در مسالك دعوى اجماع كرده- افسادى كه اهل صنعت به دست خود بكنند در آن عينى كه به آنها مىدهند از براى اصلاح، موجب