خلاصه كلام آنكه در طول تاريخ كسانى مانند «نوبختى» در كتاب «آراء و الديانات» و «ابن جوزى در «تلبيس ابليس» و «ابن ابى الحديد» در «شرح نهج البلاغه» و «ابن تيميه در «منهاج السنة» و «ابو سعيد سيرافى نحوى» و «ابو طالب مكى» و «قاضى ابو بكر باقلانى» و «قاضى عبد الجبار معتزلى»، «جبائى»، «ابو المعالى جوينى»، «ابو القاسم انصارى» از منطق يونانى انتقاد كرده‌اند. حتى «شيخ بهائى» بطور مطلق علوم فلسفى را مايه فساد ميداند. و از متأخران «ابن تيميه حرانى» (٦٦١- ٧٢٨) كه رد بر منطق نوشته است.

كتابهائى كه بر رد منطق نوشته شده است:

«نصيحة اهل الايمان فى الرد على- المنطق اليونان»، «جهد القريحه فى تجريد النصيحه»، «نقض المنطق» و «جلال الدين سيوطى (٨٤٩- ٩١١)»، «القول المشرق فى تحريم المنطق» ديگر «تاج- الدين سبكى» (٧٢٧- ٧٧٠) (فجر الفلسفه اليونانيه قبل السقراط ص ٢٥٩- ٢٧٠ الخطابه لأرسطاطاليس. دكتر ابراهيم سلامه مصر ١٩٥٣ ص ٢٥٠- الخطابه:

ابراهيم مذكور ص ١١- تاريخ الفلسفة اليونانية يوسف كرم: مصر (١٩٣) ص ٣١٠، ٣٢١- تاريخ فلسفه ويل‌دورانت. تهران ١٣٣٥ ص ١٤- ٥٠- اخبار العلماء ص ٧٥- عيون الانباء ج ١ ص ٦٩ تاريخ علم سارتن ص ٥٣١- انتقال علوم يونانى به جهان عرب ترجمه احمد آرام ص ٥٧٦ نوابغ الفكر العربى تأليف حنا الخورى ص ٨- فهرست ابن نديم چاپ مصر: ٣٣٦ تاريخ الادب العربى- سيد امير على مصر: ١٩٣٦- تاريخ الادب السريانى- دكتر مراد كامل مصر ١٩٤٩. ص ٦٨- تاريخ علوم عقلى دكتر صفا: تهران ١٣٣١ ص ٢٥٠)

مَنْطَقَةُ البُروج‌

- (اصطلاح هيوى) مدار آفتاب را گويند و آن را به دوازده جزء مساوى بخش كرده‌اند و ابتداء از نقطه اعتدال بهارى منظور كرده‌اند هر يك از بخش‌هاى دوازده‌گانه را برجى نام نهاده‌اند و هر برجى سى درجه بود كه مجموع سيصد و شصت درجه شود البته در ازاى هر يك از بروج سى درجه است و پهناى آن يعنى فاصله بين منطقه و هر يك از دو قطب شمالى و جنوبى ٤/ ١ دايره است يعنى نود جزو پهناى آنست بطرف جنوب و نود جزو بطرف شمال.

پس هر برجى در طول ٣٠ درجه و در عرض ٩٠ درجه است.

(از التفهيم ص ٧٥)

مَنْطِقِ لَفْظى‌

- (اصطلاح منطقى) و در برابر منطق فكرى است (رجوع شود برساله دهم از اخوان ص ٣١٦)

مَنْطُوق‌

- (اصطلاح اصولى) منطوق يعنى مدلول منطوقى و آنچه از محل نطق فهميده ميشود، مقابل مفهوم و منطوق صريح معناى مطابقى يا تضمنى است و غير صريح التزامى است و آن يا مدلول‌