فرهنگ معارف اسلامى - سجادی، جعفر - الصفحة ١٧٣٤ - م
زير:
١- اجتماعات ضروريه.
٢- اجتماعات نذله در مدينههاى خسيسه.
٣- اجتماعات خسيسه يا مدينههاى خسيسه.
٤- اجتماعات كراميه در مدينههاى كراميه.
٥- اجتماعات تغلبيه در مدينههاى تغلبيه.
٦- اجتماعات حريه در مدينههاى جماعيه و يا مدينة الاحرار.
ويژگيهاى مَدينه ضَرُوريَّه
در اجتماع و مدينه ضروريه مردم در به دست آوردن آنچه جزء ضروريات زندگى است كه قوام بدن انسان وابسته به آن است به يكديگر يارى و كمك مىنمايند و البته راههاى به دست آمدن آن امور بسيار است مانند زراعت، حشم دارى، شكار دزدى و جز آنها. كه البته صيد و دزدى هم مىتواند به صورتهاى مخفيانه باشد و هم به صورت آشكار.
در پارهاى از مدينههاى ضروريه همه صنعتهائى كه در رفع حوائج ضرورى لازم است وجود دارد. و در پارهاى ديگر تنها وسيله رفع حوائج ضرورى آنها يك صنعت است و همان يك صنعت در آن مدينه وجود دارد. و مثلا تنها زراعت و يا چيزى ديگر است كه وسيله اعاشت آنان است.
برترين مردم اين گونه مدينهها به زعم خود آنان كسى است كه با انديشه و تدبير خود بتواند به بهترين نوع، احتياجات ضرورى آنان را از راه كسبها و حرفههاى آنان فراهم نمايد. و قهرا كسى بر آنان رياست فائقه دارد كه با حسن تدبير و چارهانديشى خوب بتواند مردم را در جهت رسيدن به حوائج ضرورى زندگى و حفظ آن به كار دارد و يا آن كسى كه خود از منافع خود حوائج ضرورى آنان را برآورد.
خصوصيات مدينه نَذّالَه
در مدينه نذاله همت و كوشش مردم تعاون به يكديگر است در جهت مال- اندوزى و به دست آوردن رفاه زندگى و تكثير ثروت و نگهدارى ضروريات و نقدينه يعنى درهم و دينار. و احتكار بيش از حاجت و اين كار را صرفا به خاطر علاقهاى كه به توانگرى دارند و همين طور بخل بر خرج انجام مىدهند و تنها از ثروت و مكنت خود در حدود حفظ بدنهاى خود از هلاكت به مصرف زندگانى ميرسانند.
اين ثروتها را يا از همه راههاى كسب و كار به دست مىآورند و يا از پارهاى از كسبها كه معمول در شهر مسكونى آنان مىباشد.
برترين مردم در اين گونه مدينهها به زعم ساكنين آنها، توانگرترين آنان است كه هم خود توانگر در ثروت باشد و هم در رسيدن ديگران به ثروت و توانگرى به بهترين نوعى بتواند چارهانديشى كند، و بنا بر اين كسى بر اين مدينهها رياست دارد كه همواره در فراهم كردن وسائل توانگرى مردم و حفظ اموال و موقعيت آنان قادر باشد. و قهرا راههائى كه به وسيله آن به ثروت و توانگرى مالى نائل