- (اصطلاح اصولى) و كسى را گويند كه قائل به تجزيه در اجتهاد است يا مجتهد متجزى باشد يعنى در برخى از مسائل شرعى مجتهد باشد و تواند آنها را باستناد دلائل لازم استخراج و استنباط كند رجوع به تجزى و (قوانين ص ١٥٢) شود.

مُتَحَيِّره‌

- (اصطلاح فقهى و نجومى) در فقه: آنكه را عادت حيض معين نباشد.

در نجوم: ستاره‌هاى متحيره ستاره‌هائى هستند كه حركت آنها يكنواخت نبود، گاه بازگردند از آن سوئى كه رفته‌اند و آنها زحل، مشترى، عطارد مريخ و زهره‌اند

مُتَحَيِّز

- (اصطلاح فلسفى) متحيز يعنى طالب يا حاصل در حيز، تمام اشيائى كه قابل اشاره حسيه‌اند بالذات يا بالعرض متحيزند.

(كشاف ص ٣٠٠).

مُتَحَقِّق بِحَق‌

- (اصطلاح عرفانى) متحقق بحق كسى است كه مشاهده كند حق را در هر امر معينى بدون تعين بدان.

مُتَحَقِّق بِحَقّ و خَلْق‌

- (اصطلاح عرفانى) كسى كه به بيند هر مطلقى را در وجود واحد احديت، كه حق را در خلق بيند و خلق را در حق (از كشاف ص ٣٣٧).

مُتَخادِم‌

- متخادم كسى است كه هميشه بخدمت بندگان قيام كند و خدمت او خالى از هواها و شوائب نفسانى باشد و لكن هنوز بحقيقت زهد نرسيده باشد گاه بسبب غلبه ايمان بعضى از خدمات او در محل قبول افتد و گاه بواسطه غلبه هوى خدمت او قبول نشود (مصباح الهدايه ص ١٢٣).

مُتَخالِفان‌

- (اصطلاح فلسفى) دو امر متغاير در تمام ماهيت را متخالفان يا متغايران مينامند و تخالف مقسم تقابل است و بعضى متخالفان را يكى از اقسام تقابل ميدانند. رجوع به تقابل شود.

مُتَخَيّله‌

- (اصطلاح فلسفى، منطقى) قوت متخيله را باعتبار استعمال ناطقه مفكره هم گويند. رجوع به خيال و حواس ظاهرى شود (اسفار ج ٤ ص ٥٢).

مُتَداخِل‌

- (اصطلاح فلسفى) هرگاه اجزاء ماهيتى بنحوى باشد كه بعضى از آنها اعم از بعضى ديگر باشد آن را متداخله گويند و اگر چنين نباشد متباينه خوانند (از شرح حكمت عين ص ٤٣).

مُتَدارِك‌

- (اصطلاح ادبى) هر بيتى ست كه به هشت فاعلاتن تمام شود

مُتَرادِف‌

- (اصطلاح اصولى و منطقى) دو كلمه را گويند كه از لحاظ لفظ مختلف و در معنى متحد باشند مانند انسان، بشر و در پارسى دو كلمه كه در نوشتن مختلف و در معنى يكسان باشند مانند «مرز و بوم،