و از عبد الله عباس و عمر خطاب روايت كرده‌اند كه ايشان گفتند كه هر كه پيش از تحليل وطى كند، حج خود باطل گرداند، و برو ناقه‌اى بود. و كس ايشان را خلاف نكرد.

و همچنين بود اگر بعد از عرفه و پيش از ايستادن كه بمشعر بود، از براى آنكه ايستادن بمشعر واجب است، و آن از تمامى حج است، بمنزلت ايستادن است بعرفه كسى را كه ايستادن بعرفه در نيافته باشد.

و روايت كرده‌اند كه رسول ص فرمود:

و او بمزدلفه برد:

«من وقف معنا هذا الموقف و صلى معنا هذه الصلاة و قد كان قبل ذالك وقف بعرفة ساعة من ليل او نهار فقد تم حجه»

، يعنى: هر كه با ما درين موقف بايستاد، و نماز كرد با ما اين نماز و او پيش ازين بعرفه ايستاده باشد ساعتى از روز يا شب، حج او تمام شد.

پس تمامى حج را رسول ص معلق گردانيده است بايستادن در آن دو موقف ...

اما آنچه روايت كرده‌اند: «من وقف بعرفة فقد تم حجه»، يعنى هر كه بعرفه بايستاد، حج او تمام شد، و آنكه روايت آمده است: «الحج عرفة»، خبر واحد است. و روا بود كه حمل كنند بر آنكه مراد آنست كه معظم حج عرفه است. و مراد به آنكه گفت: «فقد تم حجه» آنست كه «قارب التمام»، يعنى:

نزديك آن شد كه تمام گردد.

و اگر بعد از وقوف بمشعر و پيش از تحليل وطى كند، بدنه بود، يعنى:

اشترى واجب شود. و حج تباه نشود، زيرا كه حكم بفساد او محتاج دليل است، در شرع نيست آنچه دليل است بر آن.

و اگر وطى در دبر باشد پيش از وقوف بموقفين، حج فاسد شود يا نه؟ درو خلاف است: كسى كه گفت كه فاسد شود، دليلش طريقه احتياط است، و آنكه گفت فاسد نشود، گفت از براى آنكه اصل صحت است و برائت ذمت از قضا.

و تكرار وطى موجب تكرار كفارت باشد، براى آنكه حرمت حج با آنكه فاسد شده است باقى است، بدليل آنكه گذشتن در آن و با تمام رسانيدن واجب است، كفارت تعلق باو گرفت.

اگر وطى كند وطيى كه حج را فاسد گرداند، ميان ايشان جدا گردانند در سال آينده، چون بآن موضع رسند از يكديگر- شان جدا گردانند، و با يكديگر جمع نشوند تا آنگه كه هدى بمحلش رسد. و جدائى ميان ايشان بآن باشد كه ديگرى در ميان ايشان باشد.

دليلش آنست كه:

روايت كرده‌اند از عمر خطاب و عبد اللّه عباس كه ايشان گفتند: «اذا وطى الرجل زوجته فقضيا من قابل و بلغا الموضع الذى وطئها فيه فرق بينهما»، يعنى: چون مرد با زن خود وطى كند، پس سال آينده حج را قضا كنند، و به آن موضع كه وطى كرده باشند برسند، ميان ايشان تفرقه كنند.

هيچ كس گفتار ايشان رد نكرد.

اگر گوشت صيد بخورد، يا يكى از اجناس طيب ببويد، گوسفندى واجب شود.

و همين است در سايبان كردن محمل، و پوشانيدن مرد سر خود را، و زن روى‌