اخوان الصفا بروج را بدين سان تقسيم كرده‌اند شش برج شمالى و شش برج جنوبى شش برج مستقيم الطلوع و شش برج معوجة الطلوع، شش برج مذكر و شش برج مؤنث، شش برج نهارى و شش برج ليلى، شش فوق زمين و شش تحت زمين، شش برج همواره در صعودند و شش برج همواره در هبوط، شش در يمين‌اند و شش در يسار، شش از حيز آفتاب است و شش از حيز ماهتاب.

(رساله نجوم ص ٧٦) و البته بطورى كه ملاحظه ميشود اين تقسيم از جهت حالات و اوضاع خاص منطقة البروج است در گردش يوميه و يا حركت انتقالى و وضعى خود و با رعايت همين اوضاع است كه گويند:

از بروج دوازده‌گانه سه ربيعى است كه بطرف شمال صعود كند. يعنى حمل، ثور و جوزا.

و سه صيفى كه بطرف شمال هابط بود يعنى سرطان، اسد و سنبله.

و سه خريفى است يعنى ميزان، عقرب و قوس.

و سه شتوى است يعنى جدى، دلو و حوت.

ابو ريحان در باب حالات ستارگان واقع در بروج و خواص و اوضاع آنها گويد:

و آفتاب ميانه ستارگانست و كارهاى ايشان بدو بسته است، و خاصه روشنائى ماه و رجوع متحيره. و فرق ميان سفلى و علوى آنست كه زهره و عطارد هر يكى را از آفتاب بعدى است معلوم كه از وى نگذرد نه بمشرق بامدادان و نه بمغرب شبانگاهان. و چون از آفتاب بزودى رفتن بگذرند فرو شدن ايشان از پس فرو شدن آفتاب باشد تا شباهنگام بمغرب بديدار آيند، و ديدار ايشان هر شبى پيداتر بود، كه دورى از آفتاب بيشتر همى‌شود تا آنگاه كه بدان حد رسند كه دورترين دورى ايشانست از آفتاب. آنگه بازگردند، و زودى رفتن ايشان كمتر شود. و باز با آفتاب نزديك آغازند شدن. چون كمى رفتن بحدى رسد كه ايستادن واجب كند، ايشان را مقيم الرّجوع خوانند. آنگاه بازگردند و باشگونه روند از پس اين ايستادن، و سبكتر همى‌شوند اندر رجوع تا بشعاع آفتاب ناپديد شوند. و آن غايبى شباهنگامى است آنگه از آفتاب بگذرند و بديگر سوى او شوند و اندر رجوع گران گردند، و پيش از آفتاب آغازند برآمدن، تا بديدار چشم را پديد آيند، چون از شعاع او بيرون آيند. و اين را پديد آمدن بامدادين خوانند. و گرانى ايشان اندر رجوع همى‌افزايد تا بحد ايستادن بر جاى رسد. آن هنگام ايشان را مقيم الاستقامة خوانند. آنگاه از پس ايستادن مستقيم شوند و راست روند، تا بغايت دورى ايشان از آفتاب رسند. آنگاه بمستقيمى باز بآفتاب نزديك آغازند شدن، تا ناپديد شوند بروشنائى آفتاب. و اين غايبى بامدادين بود. و چون بآفتاب اندر رسند و از او بگذرند پديد آيند بمغرب شباهنگام چنانك پيش بودند، وز نخستين حال بازگيرند.

فاما ستارگان علوى دورى ايشان را از آفتاب هيچ حدى نيست، و لكن آفتاب ازيشان‌