صدرا گويد غرض از ايجاد عالم ايصال هر ممكنى است بكمال مطلوب خود و بعبارت ديگر غرض از ايجاد افاضه جود و سير ممكنات از مراتب دانيه خود باعلى مرتبت كمال و بدرجه خير محض و وصول باعلى مراتب ممكن ميباشد و در هر حال صدرا ايجاد را مرادف با خلق قرار داده است و لكن از بررسى كلمات سايرين برمى‌آيد كه ايجاد اعم از ابداع و از اختراع و تخليق بمعنى اخص است رجوع شود به تخليق و تكوين.

(اسفار ج ٦ ص ١٧٢ و دستور ج ١ ص ٢٢٣ و اسفار ج ٢ ص ١٥٩).

در عرفان ايجاد در اصطلاح عبارت از ظهور تعين علمى است بواسطه قدرت يعنى انصباغ امر وجود الهى به تعين علمى ارادى (شرح منازل ص ٩٢- كشف المحجوب ص ٢٤٣).

ايجاز

- اين اصطلاح اهل معانى بيان است و اداء مقصود باشد بكمترين عبارات متعارفه و مقابل اطناب است و لفظ اندك بود و معنى بسيار سنائى گويد:

تا بحشر اى دل ار ثنا گفتى‌

همه گفتى چو مصطفى گفتى‌