سوم اهل خصوصيت كه ادب آنها در طهارت قلوب و مراعات اسرار و وفاء بعهد و حفظ اوقات و قلت التفات بخواطر و استواء سرو علانيت، و حسن ادب در مواقع طلب و اوقات حضور و مقامات است و اين مرتبت كاملانست. بعضى گويند «ادب المريد فى اربعة اشياء، التزام حرمات المشايخ و خدمة الاخوان و الخروج عن- الاسباب و حفظ آداب الشرع على نفسه» (طبقات ص ٣١٨).

بعضى گويند حضرت موسى در مقام سخن با حق چون در حال سكر و وجد بودند حدود ادب را آن طور كه مقتضاى مخاطبت با حق بود رعايت نكرده، سر رشته تميز را از دست داد و از حدود عبوديت تجاوز نمود و گفت‌ «أَرِنِي أَنْظُرْ إِلَيْكَ» خطاب عزت دست رد بر روى طلب وى زد و فرمود لَنْ تَرانِي‌ يا موسى و چنين تقاضائى از عبد در مقام عبوديت شايسته نمى‌بود (كشف المحجوب ص ٤٣٢- مصباح الهدايه ص ٢١٠).

كاشانى گويد: ادب را اقسامى است از اين قرار:

١- ادب اصغاى سمع با كلام الهى و حسن اوامر و نواهى او است چنانكه در قرآن مجيد است‌ وَ إِذا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا ...

٢- ادب سؤال و آن تحسين خطاب است چنانكه حضرت ابراهيم در محضر الهى گفتند «وَ مَنْ عَصانِي فَإِنَّكَ غَفُورٌ رَحِيمٌ» و نگفت «فاغفر» و حضرت عيسى گفت‌ «إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبادُكَ وَ إِنْ تَغْفِرْ لَهُمْ فَإِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ» و نگفت «لا تعذبهم»، و حضرت ايوب گفت‌ «أَنِّي مَسَّنِيَ الضُّرُّ وَ أَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ» ضو نگفت «ارحمنى» و اقسام ديگرى كه براى وقوف كامل بدانها رجوع شود بمتون عرفانى و (مصباح الهداية ص ٢٣٣، ٣١٥) ادب از لحاظ موضوع نيز داراى اقسامى است مانند آداب نبوت و آداب مريد با شيخ و آداب شيخ با مريد كه بطور تفصيل در محل خود بيان شده است.

در رساله قشيريه است كه: حقيقت ادب اجتماع صفات خير است پس اديب كسى است كه جمع باشد درو خصال و صفات محموده.

ابو حفص گويد: حسن ادب در ظاهر ملاك حسن ادب در باطن است.

عبد اللّه مبارك گويد: ادب براى عارف مانند توبت است براى مستأنف.

و گفته شده است كه ادب محصول‌