فرهنگ معارف اسلامى - سجادی، جعفر - الصفحة ١٠٠ - الف
حضرت رسول نباشد زيرا شخصى كه باو إقطاع شده است اولى است ٦ محجور يعنى سنگچين (تحجير) نشده باشد و «هواى الموات من الارض ما لا ينتفع به لعطلته او لاستيجامه او لعدم الماء عنه او لاستيلاء الماء عليه» و فرقى نيست بين موات بالاصل و بالعرض و بالجمله مردم يك سرزمين معموره از بين رفته و يا كوچ كرده باشند و اثرى از آنها نباشد كه اين گونه زمينها را هر كس آباد كند مالك آن ميشود در غيبت امام چنانكه فرمودند
«من احيى ارضا ميتة فهي له»
و احياء زمين عامر روا نيست و همين طور احياء توابع آن مانند حريم و راه و نهر و قناعت آن و اراضى مفتوحة عنوه را كسى نمىتواند مالك شود باحيا زيرا عامر آن در حال فتح آن تمام مسلمين است و موات آن آن امام است و بايد باذن او احيا شود و همين طور هر زمين مرده كه ملكيت مسلمى بر آن مستقر نشده بوده است آن امام است و حاصل از اراضى مفتوحة عنوة، در مصالح مسلمين مصرف ميشود. (از شرح لمعه ج ٢ ص ٢١٠- ٢١١) رجوع به اراضى موات و انفال شود.
در معتقد الاماميه آمده است:
موات زمين مرده باشد از زمينهائى كه آن را خداوندى معين نباشد، و اين حق امام است، هيچ كس را روا نباشد كه در آن تصرف كند، مگر بدستور امام،
لقوله ص: «ليس لاحدكم الا ما طابت به نفس امامه»
. هر كه زمينى احيا كند بدستورى خداوندش، وى سزاوارتر باشد به تصرف كردن در آن از غير وى، الا وقتى كه بعمارت قيام نكند، و آنچه غيرى قبول كند وى نكند،
لقوله ص: «من احيا ارضا ميتة فهي له، و من احاط حائطا على ارض فهي له»
. يعنى: هر كه زمينى مرده زنده كند، آن زمين وى را است. و هر كه حايطى بر زمينى نهد وى را باشد، يعنى: وى بتصرف در آن اولاتر است، زيرا كه رقبه زمين را مالك نشوند.
و روا نباشد حماى رسول را تغيير كردن، زيرا كه فعل رسول ص حجت است، و آن گياهزارى باشد كه رسول آن را اختيار كرده باشد.
و امام را نيز باشد كه گياهزارى را حمايت كند، از براى خود و از براى اسبان غازيان، و كس ران بر وى اعتراضى نباشد، زيرا كه فعل وى حجت است، چون فعل رسول اللّه نزد اين طايفه.
و روايت كردهاند كه
رسول ص فرمود: «لا حمى الا للّه و لرسوله و لائمّة المسلمين»
. و آب مباح را مالك شوند بآنكه به انايى برگيرند، يا جويى باز كنند، يا كاريزى روان كنند.
و كسى كه چاهى كند، آب آن وى را باشد. و اگر در باديه باشد، آنچه زايد باشد ازو و از چهارپايان او، بكسى دهد كه با [ا] و در گياهى كه پيرامن و نزديك چاه بود شريك باشد، تا تواند كه چهار- پايان خود را در آن گياهزار بچراند. و
رسول ص فرموده است: «من منع فضل مائه ليمنع منه الكلأ منعه اللّه فضل رحمته يوم القيامة»
، يعنى: هر كه فضله آب خود را