- اين اصطلاح اصولى و فقهى است و مراد فروع و احكامى است كه مربوط بعمل است نه اعتقاد در مقابل اعتقادات «فان المراد بالفروع هو الاحكام المتعلقه بكيفية العمل بلا واسطة و يسمى الاحكام العمليه و مقابلها الاصول و هى الاعتقادات التى لا تتعلق بالتكليف بلا واسطة و ان كان لها تعلق بها فى الجملة و لا مسائل اصول الفقه فانها الباحثة عن عوارض الادلة».

(قوانين الاصول ج ٢ ص ١٣٦).

أَحْكامِ فِقْهِىّ‌

- اين اصطلاح اصولى و فقهى است و مطلق موازين شرعى را گويند و آنها عبارتند از عبادات، عقود، ايقاعات و احكام بمعنى اخص زيرا اگر غايت آنها آخرت باشد عباداتند و اگر غرض اهم دنيا باشد و احتياج به عبارت و لفظ نداشته باشد احكام است مانند حيازت و اگر نياز بالفاظ و عبارات داشته باشد يا دو لفظ يعنى دو طرف نياز بلفظ دارد در اين صورت عقودند و يا يك طرفى است يعنى يك طرف نياز بلفظ داشته باشد ايقاعات است. (قواعد شهيد ص ١).

أَحْكامِ قَضا وَ قَدَر

- رجوع به قضا و قدر شود.

أَحْكامِ واقِعِىّ‌

- اين اصطلاح اصولى و فقهى است. احكام واقعى مقابل احكام ظاهرى است رجوع باحكام ظاهرى و (كفايه ج ٢ ص ٥) شود.

أَحْكامِ وَضْعِىّ‌

- احكام وضعى در مقابل احكام تكليفى است و آنها امورى هستند كه اصولا مجعول بجعل تشريعى نمى‌باشند نه بالتبع و نه بالاستقلال و ممكن است مجعول بجعل تكوينى باشند و بعضى از احكام وضعى مجعول به جعل تشريعى بالاستقلال نمى‌باشند و لكن بتبع مجعول به جعل تشريعى‌اند و بالجمله امورى مانند صحت، بطلان، عزيمت، رخصت، تقدير، حجيت، سبيت، مانعيت، شرطيت، رافعيت، جزئيت، قاطعيت، عليت، علامت، مالكيت، مملوكيت، و ... را از احكام وضعى شمرده‌اند (از كفايه ج ٢ ص ٣٠٢- قواعد شهيد ص ٢٥- عوايد الايام ص ٢٦٧).

أَحْوال‌

- (اصطلاح عرفانى) جمع حال است و در لغت بمعناى تحول از حالتى بحالت ديگر آمده است و گويند «حال حولا و حولا» يعنى تحول يافت از حالى بحال ديگرى و «حالت الدار» يعنى احوالى بر آن آمد و عارض او شد «حوله تحويلا» يعنى آن را از مكانى بمكانى ديگر نقل كرد «حوله اليه» يعنى برگردانيد او را بسوى آن «احال اليه الحول» يعنى بر آن سالى گذشت و يا احوالى عارض شد. حلاج گويد «ان الانبياء سلطوا على الاحوال فالاحوال لا يصرفونهم و غيرهم سلّطت عليهم الاحوال فالاحوال يصر فهم لا هم يصرفون الاحوال» (طبقات ص ٣١٠).

حال صفت چيزى و چگونگى آن را