نورى و ابو حمزه و دقاق را بگرفتند و قتل‌شان بفرمودند، سياف شمشير بركشيد، نخست نورى در پيش آمد، سياف گفت اين چه دليرى است؟ گفت حيات من بر ياران ايثار است و ما را جوانمردى ناچار، سياف بگريست فرياد برآورد، خليفه قاضى را گفت تفحص كن، نورى را بخواند و ازو مسائل فقهى پرسيدند بصواب جواب داد.

(از شطحيات ص ٣١).

جواهِرِ اوّل‌

- (اصطلاح فلسفى) مراد از جواهر اول يا جواهر اولى اشخاصند.

خواجه طوسى گويد: و اين هر پنج (ماده، صورت، جسم، عقل و نفس) يا جزوى باشند يعنى اشخاص و آن را جواهر اولى خوانند و يا كلى باشند يعنى انواع و اجناس و آن را جواهر ثانيه خوانند و ثالثه نيز در مرتبت بعد از نوع يعنى اجناسند.

(اساس الاقتباس ص ٣٨).

«الجواهر الاولى هى اشخاص الجواهر.

و انما تدل على الاشخاص المشار اليها ... ان الجواهر صنفان اول و ثوان ... جواهر ثوانى و هى التى تقال على موضوع يخصها انه يحمل اسمها وحدها على موضوعها».

(از مقولات ارسطو ص ٢٨، ١٥، ١٨).

و بالجمله جواهر اول، شخص جوهرى است مانند «هذا الانسان المشار اليه» و جواهر ثوانى انواعى هستند كه تحت آنها اشخاص است مثلا زيد مشار اليه مندرج در نوع خود است كه انسان باشد و انسان در جنس خود است كه حيوان باشد.

جَواهِرِ بَسيْطِ جِسْمانى‌

- (اصطلاح فلسفى) مراد عناصر اربعه‌اند در حال خلوص و محوضت.

(شرح قيصرى ص ١٨).

جَواهرِ بَسيطِ رُوحانى‌

- (اصطلاح فلسفى) مراد عقول و نفوس مجرده‌اند.

(شرح قيصرى ص ١٨).

جَواهِر رُوحانى‌

- (اصطلاح فلسفى) مراد عقول و نفوس‌اند.

(اخوان ج ٣ ص ١٣٦).

جَواهِر سِفْليّه‌

- (اصطلاح فلسفى) مراد عناصر و ماديات‌اند.

(از اخوان ج ٣ ص ١٠٣).

تركيبات ديگر فلسفى و عرفانى:

جَواهِر عُلُوم‌

- عبارت از حقايقى است است كه قابل تبديل و تغيير نمى‌باشد و باختلاف ازمنه و شرايع و امم مختلف نشود.

جَواهرِ عِلويّه‌

- (اصطلاح فلسفى) مراد افلاك و كواكب‌اند و گاه بر مجردات نيز اطلاق شده است.

(از اخوان ج ٣ ص ١٠٣).

جَواهرِ غاسِقَه‌

- (اصطلاح فلسفى) مراد اجسام است.

جَواهرِ غاسِقَه ميته‌

- (فلسفى) مراد اجسام و جامدات است. (از مجموعه دوم مصنفات ص ١٠٩).

جَواهرِ القائِمَة بِذاتِها

- مراد عقول مجرده‌اند (از مجموعه دوم مصنفات ص ٢٢٨).

جَواهرِ مَعْدَنيّه‌

- (فلسفى) مراد معدنيات است (از شفا ج ١ ص ٢٥٤)

جَواهرِ مُفارَقه‌

- (فلسفى) عقول و نفوس، عالم ما وراء طبيعت.

جَوءِ جَوء

- (نجومى) از ستارگان اجزاء سفينه.

جُود

- (فلسفى، اخلاقى) يعنى بخشش عرفا ميگويند: جود افاده چيزى است كه شايسته باشد بدون غرضى كه عايد