نفسانى نيز در خارج اثر مى‌كنند و آثارى از فضائل و رذائل نفسانى در خارج حاصل مى‌شود مثلا غضب، كبر، عجب، حقد و غيره كه از كيفيات و امور نفسانى هستند آثارى از آنها در خارج ظاهر مى‌شود.

يكى از مواطن موطن آخرت است و نشأت اخروى است و بعيد نيست كه مثلا غضب كه يكى از ملكات و صفات نفسانى است در نشأت آخرت بصورت نار محرقه مجسم شود و صاحب آن را بسوزاند كه فرمودند

«الدنيا مزرعة الآخرة»

و همين طور، جود، علم و ساير صفات كه از كيفيات نفسانى‌اند بصورت سلسبيل درآيند و آكل مال يتيم ظلما در نشأت آخرت بصورت آتش در بطون خورندگان آن درآيد و آنها را بسوزاند و بالاخره ملكات فاضله و رذائل كه از مكتسبات نفسانى است و از آثار و اعمال انسان است در نشأت دنيوى بعينه در نشئات ديگر مجسم شوند و نتيجه عمل هر كس بدين طريق براى او نمودار شود.

(از مبدأ و معاد صدرا ص ٣٤٣- رساله عرشيه ضميمه مشاعر ص ١٩٥)

تَجَلّى‌

- (اصطلاح عرفانى و فلسفه ذوقى) تجلى، نور مكاشفه‌ايست كه از بارى تعالى بر دل عارف ظاهر مى‌گردد و دل را ميسوزد و مدهوش ميگرداند.

مولوى گويد:

تجلى كن كه تا سرمست گردند

كند اجزاى عالم مست و شورى‌

چو درياى عتاب تو بجوشد

برآيد موج طوفان از تنورى‌

خلايق همچو كشت و تو بهارى‌

بتو يابد شقايقشان ظهورى‌