فرهنگ معارف اسلامى - سجادی، جعفر - الصفحة ٤٠٩ - ب
(از رسائل جابر ص ١٧، ٢٢) و گويند حمل، اسد و قوس حار يابساند ثور، سنبله و جدى بروج خاكىاند ميزان، دلو و جوزا بروج هوائىاند سرطان و عقرب و حوت بروج آبىاند.
بُرُوجِ خُشْك
- (اين اصطلاح احكام نجوم است) رجوع شود به بروج گرم.
بُرُوجِ ذُكُور
- (اين اصطلاح احكام نجوم و علوم غربيه است.) اصحاب احكام و علوم غريبه شش برج را از دوازده برج ذكور ميدانند كه حمل، جوزاء، اسد، ميزان، قوس، دلو است.
(رجوع شود به رساله نجوميات اخوان ص ٧٦).
بُرُوجِ ربيعِىّ
- (اين اصطلاح نجومى و هيوى است) منطقة البروج را بر حسب دوائر ششگانه موهوم بدوازده قسمت كردهاند كه بروج دوازدهگانه را تشكيل ميدهد و قهرا سه برج از آن دوازده برج ربيعى است كه حمل و ثور و جوزا باشد و سه برج صيفى كه سرطان، اسد و سنبله باشد و سه برج خريفى است كه ميزان، عقرب و قوس باشد.
و سه برج شتوى كه جدى، دلو و حوت باشد و قهرا شش برج اول شمالى است و شش برج دوم جنوبى است.
سه برج اول را توأمين و سه برج دوم را عذراء و سه برج سوم را رامى و سه برج چهارم را ساكب الماء نامند.
برج حمل شامل ١٣ ستاره است و ثور ٣٣ (رجوع به صور كواكب شود).
بُرُوجِ روزى
- (اين اصطلاح هيوى و نجومى است) اصحاب احكام نجوم بروج را از لحاظ نر و ماده بدو قسم تقسيم كردهاند، بروج نر را بروج روزى و بروج ماده را بروج شبى ميدانند و گويند ستارگان روزى در بروج روزى نيرومندترند و ستارگان شبى در بروج شبى.
رجوع شود به كواكب ليليه و نهاريه و رجوع به طبايع بروج و رجوع (به التفهيم ص ٣١٨ شود).
بُرُوجِ شَمالىّ
- (اين اصطلاح هيوى است) ابو ريحان گويد:
برجهاى شمالى ششاند، حمل و ثور و جوزا و سرطان و اسد و سنبله. زيرا ك منطقة البروج بدين برجها سوى شمال افتادست از معدل النهار. و شش برج ديگر جنوبىاند. و اما از منازل قمر چهارده شماليست آنچ اندر برجهاى شمالىاند.
و آن از اول شرطين است تا بآخر سماك.
و باقى چهارده منزل از اول غفر تا بآخر بطن الحوت جنوبىاند.
(رجوع شود به التفهيم ص ١١٦)
بُرُوجِ سرد
- (اين اصطلاح احكام نجوم است) رجوع شود به بروج گرم.
بُرُوجِ ظُلْمانىّ
- (اين اصطلاح نجومى است) پاره از بروج را اهل احكام و نجوم تاريك دانند از جمله اسد، عقرب، جدى را به غايت تاريك دانند و ميزان و سنبله را مايه اندك ظلمت و تاريكى دانند.