هفت روزند، اولشان نوزدهم تموز و يونانيان گفتند كه كلب الجبار اى شعرى يمانى برآيد بدان روزها. و اين وقت گرما بود بغايت رسيده. و اين نام از بحران شكافته است و بحران حكم بود زيرا ك خداوندان تجربت و آزمايش از آن حكم كنند بر حال هوا اندر ماههاى زمستان.

و نخستين روز از باحور دليل تشرين الاول است. و دوم روز دليل تشرين الاخر و همچنين تا بآخرش. پس هرچ اندر هر روزى پديد آيد از ميغ يا از باران يا از باد، ماه او همچنان باشد نيز.

و خاصه بمصر ازين روزگار باحور بيرون آرند حكم بر كشتها و برها و كدام نيك آيد و كدام بد آيد.

هر امتى را و هر گروهى را اندر شهرها ماننده اين روزگارهاست و بدان عيدها كنند و بازارگاهها سازند بجايهاى معلوم. و لكن دانستن يك يك از آن بس دشخوار است. و آنچ دانستيم بجاى آورديم بجايگاههاى كه اندر خور آن بود.

(رجوع شود به التفهيم ص ٢٦٥)

ايام بيض‌

- اين اصطلاح فقهى است و در هر ماهى سيزدهم، چهاردهم و پانزدهم را ايام بيض خوانند.

ايّامِ تَشْريق‌

- (از اصطلاحات گاه‌شناسى-) و در باب حج از فقه اسلامى بكار رفته است و ايام تشريق سه روز است سپس عيد گوسپندكشان. و ز بهر آنك اندر ايام تشريق و معدودات آنك بدو تكبير كرده آيد از پس هر نمازى، خلافهاست ميان فقها، حكايت كردن آن مگر با خلافها دشخوار است و اين نه جاى آنست.

و اندرين ماههاى تازى روزگارهاست كه بدان اتفاق افتاد زادن بزرگان يا مرگ يا كشتن ايشان يا ماننده اين حادثه‌ها.

و ليكن مردمان آن را كم بكار دارند. و گاه‌گاه بدان تعصب و بلا رسانند كه ميان خداوندان مذهبهاست.

(رجوع شود به التفهيم ص ٢٥٣)

ايّام خوارَزْمشاهى‌

- (از اصطلاحات گاه‌شناسى است) ابو ريحان بيرونى گويد اين روزها را احمد بن محمد بن عراق بن بن منظور خوارزمشاه استخراج كرده است و قصد وى از اين كار اين بود كه حساب روزها كه مناسب كشت و كار است فراموش نشده و ثابت ماند و خلاف نيوفتد يعنى در اثر گشت سال تغيير نكند زيرا عامه مردم نتوانند تغييرات ماههاى سال را حساب كنند.

و همچنين گويد وى ماههاى خوارزمى را نيز تبديل به ماههاى سريانى نمود.

(از التفهيم ص ٢٧٢)

ايّام عَالَم‌

- (اصطلاح گاه‌شمارى) اين روزهاى است تمام كه اندر هر يكى از كواكب و اوجها و جوزهرهاى ايشان را