فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٨٦ - مبحث چهارم مؤلفة قلوبهم

جمعى از فقها حتى در صورت عدم انعقاد قراردادى دائر بر نحوه حقوق بگيرى «مرصدان» آنها و نيز فرزندانشان پس از وفات آنها حق مطالبه مستمرى دارند و موقعيت نظامى آنان براى آحاد آنها ايجاد حق مى‌نمايد. [١]

مبحث چهارم: مؤلفة قلوبهم

واژه سياسى فقهى «مؤلفة قلوبهم» كه در آيه مربوط به مصارف زكوة در قرآن آمده است داراى مفهوم سياسى و نظامى و حاوى نوعى پشتيبانى امنيتى و نظامى دولت اسلامى است.

زكوة كه يكى از منابع مالى تأمين كننده بودجه دولت اسلامى است به شيوه خاص و طبق مقررات معين از داراييهاى مشخص شده‌اى توسط دولت اسلامى گرفته مى‌شود و بر اساس مقررات و مصارف تعيين شده توزيع و مصرف مى‌گردد.

قرآن براى زكوة، هشت مصرف كلى مشخص نموده كه يكى از اين موارد، مؤلفة قلوبهم مى باشد [٢] . بر اين اساس، مؤلفة قلوبهم عنوان خاص در مصارف بودجه دولت اسلامى داشته و در واقع داراى رديف مخصوص و ثابت در برنامه و بودجه و اقتصاد سياسى اسلام دارد.

گرچه دولت اسلامى موظف نيست كه درآمدهاى حاصل از زكوة را در همه موارد هشت‌گانه و به طور مساوى توزيع نمايد لكن مصرف (اَلْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ) به عنوان يك رديف ثابت در بودجه دولت اسلامى براى هميشه منظور گرديده است.

[١] . رك: جواهرالكلام، ج ٢١ ص ٢١٤-٢١٥.

[٢] . سوره توبه، آيه ٦٠.

(إِنَّمَا اَلصَّدَقٰاتُ لِلْفُقَرٰاءِ وَ اَلْمَسٰاكِينِ وَ اَلْعٰامِلِينَ عَلَيْهٰا وَ اَلْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَ فِي اَلرِّقٰابِ وَ اَلْغٰارِمِينَ وَ فِي سَبِيلِ اَللّٰهِ وَ اِبْنِ اَلسَّبِيلِ فَرِيضَةً مِنَ اَللّٰهِ وَ اَللّٰهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ‌).

(صدقات و زكوة از آن فقراء و مساكين و مأموران جمع‌آورى زكوة و مؤلفة قلوبهم و براى صرف در راه آزادى بندگان و بدهكاران و امور خيريه است كه در راه خدا انجام مى گيرد و براى در راه ماندن، كه فريضه‌اى از جانب خدا و خداوند دانا و حكيم است).