پياده كرد و به همه فرماندهان خود دستور داد كه كليه آباديها را ويران و مزارع و باغات را نابود سازند و اراضى آباد و سرسبز مغرب افريقا را به زمين سوخته تبديل كنند.

اين سياست صرفنظر از اشتباهى كه در مورد عمليات مسلمانان در افريقا در برداشت، اصولاً مردم بربر و افريقا را سخت برآشفت و زمينه را براى استقبال از نيروهاى مسلمان آماده ساخت و اگر اين اشتباه رخ نمى‌داد هرگز دولت بنى‌اميه كه تمامى نيروهاى خود را صرف فرونشاندن شورشهاى داخلى نموده بودند نمى‌توانستند نيروى كارآمدى به افريقا گسيل دارند. لكن نارضايتى مردم افريقا به حسان بن نعمان فرصت داد تا در حالى كه سپاه كاهنه به شدت كاهش يافته بود بر وى غلبه كند و متصرفات را به حالت اوليه باز گرداند.

حسان بن نعمان، براى مهار كردن سلطه و حملات احتمالى روميان كه بر بخشى از جزاير ساحلى افريقا تسلط يافته بودند دست به بناى پايگاه دريايى در سواحل افريقا زد و بدين ترتيب توانست جزاير را يكى پس از ديگرى از سلطه روميان آزاد سازد. پس از مدتى اين پايگاه دريايى در سواحل افريقا با پايگاههاى دريائى مصر و شام تقويت گرديد و چون دژ محكمى امنيت افريقا را در برابر تهاجم روميان حفظ نمود.

مسلمانان از آن پس به كار سازندگى و فلاحت پرداخته و شهرهاى جديدى چون تونس ساختند و در برابر امواج دريا، بنادرى ايجاد و با حفر قنوات كشاورزى را رونق دادند و با توسعه صنعت كشتى‌سازى ارتباط خود را با دنياى خارج تقويت نمودند.

حسان بن نعمان در سال (٨٥ ه‌. ق) مورد حسادت بنى‌اميه قرار گرفت و او با تمام قدرت و امكاناتى كه براى دولت بنى‌اميه و مسلمانان افريقا فراهم آورده بود با دست خالى كه به افريقا آمده بود تهيدست به شام بازگشت و پس از مدتى كه دولت بنى‌اميه دست به دست چرخيد، وليد بن عبد الملك از وى خواست كه براى ادامه كار افريقا به آن سامان باز گردد ولى او در پاسخ گفت من از روز نخست به قصد جهاد در راه خدا به افريقا رفتم اما اكنون هيچ سمتى را از بنى‌اميه نمى‌پذيريم.

فتح اندلس (اسپانيا - پرتقال):

اقدامات و عمليات براى فتح اندلس در دو مرحله انجام گرفت:

مرحله اول (اسپانيا و پرتقال):

در سال (٩٢ ه‌. ق) طارق بن زياد يكى از فرماندهان