مى‌طلبيد و آنها را در پيش روى خود و فرماندهانشان را در كنار خويش مى‌نشانيد و سپس آنها را با مسائل جهاد آشنا مى‌نمود و نسبت به وظايفى كه بر عهده خواهند گرفت توجيهشان مى‌فرمود [١] . به ويژه فرماندهان را مخاطب قرار داده و آنها را به رعايت تقوا امر مى‌نمود. [٢]

٥. انجام مراسم دعا:

در عصر نبوى اين مراسم همواره توسط خود پيامبر (ص) انجام مى‌گرفت و سيره آن حضرت به هنگام اعزام نيرو چنين بود كه:

«كان (ص) اذا بعث سريه دعالها»

هنگامى كه نيرويى براى انجام عمليات رزمى اعزام مى‌نمود بر آنها دعا مى‌كرد. مشابه اين عمل در مورد امام على (ع) نيز نقل شده است. در بحث اهداف معنوى جهاد همين كتاب، بخشى از دعاهاى پيامبر (ص) و امام على (ع) را آورديم كه نشانگر هدف مشخص اين مراسم به ظاهر صورى است كه از طريق دعا، نيروهاى رزمنده به نيروى لايزال الهى مى‌پيوندند و توجه به خدا آنان را در برابر مشكلات پايدار و در پيروزيها مانع از تجاوز از حدود و مقررات الهى مى‌گردد و گاه اين مراسم توسعه مى‌يافت و به رزمندگان تعليم داده مى‌شد كه خود دعاهاى خاصى را بر زبان آورده و در تمامى حالات رزم آن را از خداى قادر مسألت نمايند. از آن جمله دعايى است كه اميرالمؤمنين على (ع) به فرماندهان و رزمندگان خود آموخت كه همواره بگويند:

[٣] ">«اللهم احقن دمائنا و دمائهم، و اصلح ذات بيننا و بينهم، و اهدهم من ضلالتهم، حتى يعرف الحق من جهله، و يرعوى عن الغى و العدوان من لهج به»

٣.

بى‌شك رزمنده‌اى كه از عمق جان و صادقانه از خدا مى‌خواهد كه از ريخته شدن خون او و خون دشمنش جلوگيرى نمايد و صلح را بجاى جنگ بر روابط فيمابين دو طرف برقرار سازد و آن دسته از نيروهاى دشمن كه ندانسته و ناآگاهانه به مصاف آمده‌اند را هدايت نمايد و دسته ديگرى را كه آگاهانه در غرقاب گمراهى و تجاوز فرو رفته‌اند نجات بخشد، چنين نيرويى با چنين حال و هواى معنوى و فكرى هرگز نمى‌تواند صحنه جهاد را به كشتار و ويرانگرى تبديل سازد.

[١] . رك: جامع‌الاحاديث، ج ١٣ ص ١١٦ و الاسير، ص ٢٧.

[٢] . همان.

[٣] . نهج‌البلاغه، خ ٢٠٦.