جزايرى در ادامه بحث مى‌افزايد: بعضى گفته‌اند ساقط نمى‌شود و اين قول اقوى است. زيرا ظاهر آيه اطلاق دارد و پيغمبر (ص) تا هنگام وفات به آن تكيه مى‌كرد و بعد از پيغمبر هم نسخى وجود ندارد و چون تأليف گاهى صورت مى‌گيرد براى دخول در اسلام و استقرار آن، پس مصلحت وجود دارد. زيرا گاهى جهاد به معنى دفاع در زمان غيبت واجب مى‌شود، پس جهت احتياج موجود است و حق مؤلفة قلوبهم ساقط نيست. [١]

در هر حال ظاهر آيه شريفه استمرار اين حكم است و سياق و دلالت آيه در مورد هر كدام از مصارف هشتگانه يكسان مى‌باشد، همانطورى‌كه سهم فقرا و يا «ابن السبيل» اختصاص به زمانى ندارد، سهم مؤلفة قلوبهم نيز در تمام زمانها ثابت است و شايد شيخ طوسى كه در اين زمينه ترديد نموده به خاطر اينست كه وى مؤلفة قلوبهم را به كفار اختصاص مى‌دهد و مقصود از آن را جلب حمايت آنان در جهاد بر عليه مشركين مى‌داند و نظر به اينكه جهاد ابتدايى را اختصاص به زمان حضور امام داده‌اند از اين‌رو با منتفى شدن مسأله جهاد زمينه مؤلفة قلوبهم نيز از ميان خواهد رفت و اختصاص به زمان حضور امام (ع) خواهد داشت. ولى با مرور روايات گذشته روشن شد كه هدف و مقصود اصلى از سهم مؤلفة قلوبهم ايجاد تمايل و رغبت در دلها، نسبت به اسلام و حمايت از آن مى‌باشد و اين مطلب اختصاص به هيچ زمانى ندارد.

علامه در تذكره، اين نظريه را به علماى شيعه نسبت داده و دليل آن را اطلاق ادله دانسته است و اما اختصاص وجوب جهاد به زمان حضور امام (ع) از ضروريات و مسلميات فقهى نيست و ربطى به حكم مؤلفة قلوبهم ندارد و چه بسا جهاد به دلايلى ضرورت پيدا كند و يا در جهاد دفاعى، مؤلفة قلوبهم مورد احتياج گردد. [٢]

صاحب جواهر در دنباله اين بحث مى‌نويسد: بنابر اين آنچه كه از صدوق نقل شده و شيخ ما كاشف الغطا در «كشف الغطا» آن را اختيار نموده و حكم مؤلفة قلوبهم را در عصر غيبت منقطع دانسته‌اند، قابل قبول نمى‌باشد و نظريه استاد ما (شيخ جعفر كاشف الغطا) بر اين بود كه مؤلفة قلوبهم گروهى از كفارند كه خدا را يگانه مى‌دانند و به نبوّت اقرار ندارند و با مسلمين در جهاد شركت مى‌كنند و وى معتقد بود كه ظاهراً مالى كه به عنوان

[١] . رك: قلائد الدرر، ج ١ ص ٢٨٩.

[٢] . رك: تذكرة الفقها، ج ١ ص ٢٣٣.