فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٤٥ - مبحث سوم مشروعيت غنايم جنگى

است و تشابه صورى قاعده جنگى غنيمت‌گيرى با ديگر روشهاى خشونت‌آميز به دست آوردن اموال و يا اهداف مادى برخى از جنگ افروزان نمى‌تواند چهره جهاد اسلامى را به خاطر قبول يك عادت و عرف بين‌المللى مخدوش سازد.

فرماندهان سپاه اسلام هر كجا كه فرصت مى‌يافتند اين نكته را به دشمن منتقل مى‌نمودند كه هدفشان از جهاد دستيابى به دنيا (زر و زور) نيست. [١]

پيامبر اسلام (ص) خود بارها بر اين اصل تأكيد مى‌فرمود:

«من قاتل لنكون كلمة الله هى العليا فهو فى سبيل الله» [٢] .

(هر كس كه مى‌جنگد تا راه خدا برتر باشد او در راه خدا جهاد مى‌كند).

از رسول خدا (ص) پرسيده شد چگونه است كسى كه در جهاد شركت كرده، اما به دنبال دستيابى به متاع دنياست، حضرت فرمود: «لا اجر له». سؤال دوبار ديگر تكرار شد و همان جواب شنيده شد. [٣]

فقهاى شيعه در مورد غنايم جنگى واژه حيازت را بكار برده و آن را ملاك مالكيت شمرده‌اند كه در اينجا به برخى از آن موارد اشاره مى‌شود:

١. اگر زمان حيازت غنيمت، سواره باشد سهم قارس را دريافت مى‌كند. [٤]

٢. ملاك در تشخيص اوصاف مؤثر در سهام رزمندگان از غنايم زمان حيازت تا زمان تقسيم مى‌باشد. [٥]

٣. نوزاد مسلمان كه پس از حيازت غنايم در جبهه متولد مى‌شود در سهام شريك مى‌باشد. [٦]

٤. كسانى كه پس از حيازت غنايم به صفوف رزمندگان اسلام ملحق شده باشند، در غنيمت شريكند. [٧]

[١] . ابن عامر نماينده سعد وقاص، فرمانده سپاه اسلام قبل از شروع جنگ (قادسيه) به فرمانده سپاه ستمشاهى ايران چنين پيام رساند: ما براى دنيا نيامده‌ايم، به خدا سوگند اگر به اسلام بگرويد براى ما مطلوبتر از غنايمتان است.

[٢] . سنن ابى داود، ج ٣ ص ٢١.

[٣] . همان.

[٤] . جواهر الكلام، ج ٢١ ص ٢٠٤ و جامع المقاصد، ج ٣ ص ٤١٦.

[٥] . همان، ص ٢٠٩ و شيخ طوسى، المبسوط، ج ٢ ص ١٠٦.

[٦] . همان، ص ١٥٢ و ١٩٨ و جامع المقاصد، ج ٣ ص ٤١٤.

[٧] . همان، ص ١٩٩ و شيخ طوسى، المبسوط، ج ٢ ص ٧٢.