فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٧٣ - نگهدارى و اداره اراضى مفتوحالعنوه در زمان غيبت

اشخاص قابل صدق باشد، بيان گرديده است.

توجه به تقليل و نكاتى كه در اين روايات آمده خود بيانگر عموميت زمانى حكم تفويض اراضى مفتوح‌العنوه و اراضى خراج به شيعه مى‌باشد. در اينجا به برخى از اين نكات اشاره مى‌نماييم:

[١] . شخصى كه اين زمينها را مى‌خرد در حقيقت حق خود را استيفا مى‌كند.١

[٢] . شخص خريدار شايد بهتر بتواند از اين زمينها استفاده نمايد.٢

[٣] . او نهايتاً بيشتر مى‌تواند به عموم، نفع برساند.٣

[٤] . وقتى زمين را احياء مى‌كند او احق از ديگران مى‌باشد.٤

[٥] . وقتى زمين در دست خريدار است به منزله آن است كه در دست ديگرى باشد.٥

[٦] . زمين جزيه را با خريدن آن تصرف كن. زيرا تو بيش از اينها از بيت‌المال حق دارى.٦

[٧] . وقتى اين زمينها در دست شما باشد احتمال رشد و توسعه درآمد آن بيشتر از احتمال كاهش منافع آن مى‌باشد.٧

[٨] . چرا زمين حراج را رها كنى اگر قائم ما (عج) ظهور كند حق تو بيش از اين مقدار كه در دست دارى خواهد بود.٨

[٩] . وقتى ديگران نمى‌توانند از آن زمين بهره‌بردارى نمايند چرا تو آن را نگيرى.٩

[١٠] . هرگاه زمين ذمه و خراج را كه خريدارى مى‌كنى به صاحبانشان ضرر برساند، مى‌توانى با پرداخت مبلغى به آنها رضايتشان را جلب نمايى.١٠

[١١] . اباحه تصرف مالكانه در اين موارد براى شيعه به‌خاطر آن است كه ولايت كودكانشان مشروع و حلال باشد.١١

گرچه برخى از اين روايات شامل مواردى خارج از موضوع بحث يعنى اراضى مفتوح‌العنوه مانند: اراضى جزيه، حراج، انفال و موات نيز مى‌شود لكن تعليقهاى ذكر

[١] . همان، ص ١١٨ حديث ١.

[٢] . همان.

[٣] . همان.

[٤] . همان، حديث ٢.

[٥] . همان، حديث ٣.

[٦] . همان، حديث ٤.

[٧] . همان، حديث ٥.

[٨] . همان، ص ١٢١ حديث ٣.

[٩] . همان، حديث ٤.

[١٠] . همان.

[١١] . همان، ج ٦ باب ٤ از ابواب انفال.